کتاب رویا

کتاب «رویا» اثر زیگموند فروید، که با نام‌های دیگری، مانند «تعبیر خواب» یا «تفسیر خواب»‌، نیز شناخته می‌شود، یکی از مشهورترین آثار بنیانگذار روانکاوی است. نگارش این کتاب پس از مرگ پدرش، یعقوب فروید، در سال ۱۸۹۶ آغاز شد و حاصل دوره‌ای از خودتحلیلی فشرده بود که طی آن فروید رویاهای خودش را موضوع پژوهش قرار داد. جالب اینجاست که استقبال نخستین از این اثر، که بعدها آن را مهم‌ترین دستاورد فکری‌اش می‌خواند، بسیار سرد بود؛ تنها ۶۰۰ نسخه از چاپ اول منتشر شد که فروش‌شان هشت سال طول کشید و جامعه‌ی پزشکی زمانه یا آن را نادیده گرفت یا به تمسخر گرفت. با این ‌همه، فروید تا پایان عمر هشت بار متن را بازبینی و اصلاح کرد. کتاب با فصلی مروری آغاز می‌شود که در آن فروید نظریه‌های علمی، فلسفی و عامیانه‌ی پیش از خود درباره‌ی خواب را از نظر می‌گذراند تا زمینه را برای رویکرد تازه‌اش آماده کند. سپس در فصل دوم، نخستین «رویای نمونه» را معرفی می‌کند: رویای معروف به «تزریق ایرما»، خوابی که فروید در تابستان ۱۸۹۵ دیده و بیمارش ایرما، همکارانش دکتر ام. و اوتو در آن ظاهر می‌شوند. فروید این رویا را جزءبه‌جزء تحلیل می‌کند تا نشان دهد چگونه خواب او را از سرزنش خودش برای بیمارش می‌رهاند و مسئولیت را بر دوش همکارانش می‌گذارد؛ نتیجه‌ای که آن را تحقق‌یافتن یک آرزوی ناخودآگاه می‌نامد. از دل همین تحلیل، هسته‌ی نظریه‌ی کتاب بیرون می‌آید: خواب‌ها تصادفی یا بی‌معنا نیستند، کارکردی روانشناختی و هدفمند دارند و برآورنده‌ی یک میل سرکوب‌شده‌اند. فروید پس از تحلیل‌ها و توضیحات عمیق‌تر، در فصل‌های بعدی چارچوب مطرح‌شده را را بر ده‌ها رویای خود، بستگانش و بیمارانش می‌آزماید و بذر مفاهیمی چون عقده‌ی ادیپ را نیز در همین بستر می‌کارد. با گذشت زمان و رشد شهرت روانکاوی، این کتاب از اثری بی‌اهمیت به یکی از متون بنیادین این رشته بدل شد. در مجموع، این اثر به علاقه‌مندان تاریخ روانشناسی و روانکاوی پیشنهاد می‌شود.