کتاب صد ساعت با فیدل

کتاب «یک زندگی دو صدا: (2 جلدی)» نوشته ایگناسیو رامونت، حاصل بیش از صد ساعت گفتگو با فیدل کاسترو است؛ آن‌قدر طولانی که نسخه‌ی اسپانیایی کتاب با همین عنوان، «صد ساعت با فیدل»، منتشر شد. حاصل این گفت‌وگوها را رامونت به‌جای تبدیل‌کردن به گزارشی روزنامه‌نگارانه، به روایتی پیوسته و اول‌شخص بدل کرد؛ گویی خود کاسترو نشسته و زندگی‌اش را برای خواننده تعریف می‌کند. نتیجه، تجربه‌ای خواندنی است: شنیدن صدای یکی از جنجالی‌ترین چهره‌های سیاسی قرن بیستم، با همان توجیه‌هایی که خودش برای زندگی‌اش برگزیده. کتاب از کودکی کاسترو در روستایی در شرق کوبا آغاز می‌شود، از خانواده‌ای که پدرش مهاجری اسپانیایی و زمین‌دار بود، از تحصیل در مدارس مذهبی و سپس دانشکده‌ی حقوق دانشگاه هاوانا. از همان‌جا ماجرا وارد سیاست می‌شود: نارضایتی از دیکتاتوری باتیستا، حمله‌ی ناکام به پادگان مونکادا، زندان، تبعید به مکزیک، بازگشت با کشتی گرانما، و جنگ چریکی در کوه‌های سیرامائسترا که به پیروزی انقلاب کوبا در سال ۱۹۵۹ انجامید. کاسترو از آن‌جا تا حمله‌ی ناکام خلیج خوک‌ها، بحران موشکی کوبا و لحظه‌هایی که به گفته‌ی خودش جهان را تا آستانه‌ی جنگ اتمی برد، پیوند پرفرازونشیب با اتحاد جماهیر شوروی، تحریم آمریکا، ده‌ها تلاش ناکام برای ترورش، و حضور نظامی کوبا در آفریقا هم می‌گوید. او همچنین درباره‌ی دستاوردهایی که نظام کوبا در آموزش و بهداشت برای خودش قائل است حرف می‌زند، به پرسش‌های رامونت درباره‌ی زندانیان سیاسی و مهاجرت کوبایی‌ها پاسخ می‌دهد، و سرانجام به سال‌های دشوار پس از فروپاشی شوروی و دیدگاه‌های خودش درباره‌ی سوسیالیسم، مذهب و آینده‌ی کوبا می‌رسد. آن‌چه این کتاب را از یک زندگی‌نامه‌ی معمولی جدا می‌کند، لحن گفتاری و بی‌واسطه‌اش است. رامونت سوال‌هایش را کوتاه نگه داشته و بیشتر فضا را به کاسترو داده تا با جزئیات، از تصمیم‌ها و خاطراتش بگوید؛ و همین باعث شده حاصل کار، کتابی حجیم از خاطرات پیوسته باشد، نه گفت‌وگویی کوتاه و فشرده. همین رویکرد، خواننده را به منبعی دست‌اول از نگاه یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های سیاسی قرن بیستم می‌رساند؛ نگاهی که لزوما با روایت‌های رایج یکسان نیست. این اثر در حقیقت فرصتی است، تا ببینیم کاسترو چگونه کارنامه سیاسی‌اش را پیش چشم تاریخ بازتعریف می‌کند.