کتاب ایرانیان، یونانیان و رومیان

کتاب «ایرانیان، یونانیان و رومیان» اثر یوزف ویزهوفر، ایران‌شناس و مورخ نامدار آلمانی، مجموعه‌ای از پنج کنفرانس تحلیلی است که به بررسی روابط پیچیده و طولانی‌مدت متقابل میان ایران باستان و جهان کلاسیک در طول دو هزاره می‌پردازد. نویسنده، با رویکردی انتقادی به تاریخ‌نگاری سنتی، تلاش می‌کند تا تصویری متعادل و چندوجهی از این تعاملات ارائه دهد که اغلب به اشتباه تنها در قالب درگیری‌های نظامی خلاصه شده است. در واقع، این اثر فراتر از تاریخ وقایع ‌نگارانه، بر همزیستی، تبادلات فرهنگی و تأثیرات متقابل تأکید دارد. این موضوع، مورد بحث در کنفرانس نخست ویزهوفر و طبعا بخش نخست کتاب است. غالب روایت‌های تاریخی، متأثر از متون یونانی و رومی، ایرانیان را به‌ مثابه «بربر» در مقابل «غرب متمدن» تصویر کرده‌اند. این پارادایم، که به مفهوم جنگ‌های دائمی شرق و غرب دامن زده، مانع از درک صحیح از تاریخ مشترک و بین‌المللی منطقه شده است. هدف اصلی نویسنده، بازنگری در این دیدگاه و برجسته کردن مفهوم «تعامل اجتناب‌ناپذیر» است؛ یعنی با وجود جنگ‌ها و درگیری‌ها، این سه تمدن پیوسته در حال آموختن و اقتباس از یکدیگر بوده‌اند. ذیل این دیدگاه، چهار کنفرانس بعدی روابط این سه تمدن باستانی را به صورت دوره‌ای و تحلیلی بررسی می‌کنند. نخست هخامنشیان و یونانیان با موضوع تأثیرگذاری دو طرفه، دوم اشکانیان و رومیان با موضوع همزیستی مرزی، سوم ساسانیان و رومیان با موضوع رقابت همراه با تقلید از یکدیگر و چهارم به بررسی فهم ایرانیان از رومیان پرداخته است. در این بخش، نویسنده با بررسی متون ایرانی، از جمله شاهنامه، چگونگی جذب، تعریف و ثبت این تمدن‌های غربی در روایت‌های ملی و اسطوره‌ای ایرانی را تحلیل کرده است. در مجموع، کتاب حاضر یک اثر کلیدی برای مورخان و پژوهشگرانی است که به دنبال درک عمیق‌تر از همزیستی فرهنگی در دوران باستان و فراتر رفتن از کلیشه‌های روایت‌گری تاریخی که صرفا بر جنگ‌ها متمرکز است، هستند.