کتاب رویکرد اجتماعی فرهنگی به مدیریت بدن

کتاب «رویکرد اجتماعی فرهنگی به مدیریت بدن» نوشته اسدالله بابایی‌فرد با تمرکز بر جامعه‌شناسی بدن نشان می‌دهد که چگونه فیزیک و ظاهر انسان در دنیای کنونی از یک پدیده بیولوژیک و زیستی ساده، به یک پروژه اجتماعی و فرهنگی پیچیده تبدیل شده است. روایت کتاب با تکیه بر نظریه‌های ساختاری به ما می‌فهماند که در جریان جهانی شدن، الگوهای زیبایی‌شناختی یکسانی توسط رسانه‌های ارتباط‌جمعی اشاعه می‌یابند که نتیجه آن چیزی جز همگرایی چشمگیر در رویه‌های ظاهرآرایی مردم سراسر زمین نیست. بابایی‌فرد در قامت یک پژوهشگر علوم اجتماعی، تعارف‌های معمول را کنار می‌گذارد و فرآیند مدیریت بدن را به عنوان ابزاری برای تمایز، کسب منزلت اجتماعی و بازتعریف هویت در بستر مدرنیته تحلیل می‌کند؛ فرآیندی که در آن فرد دائما ظاهر خود را دستکاری می‌کند تا جایگاهی در نگاه دیگری بیابد.
نکته ظریف و کلیدی که کتاب بر آن دست می‌گذارد، ردپای پنهان و سودجویانه نظام سرمایه‌داری در دامن زدن به این گرایش‌های افراطی است. در فصول تحلیلی کتاب «رویکرد اجتماعی فرهنگی به مدیریت بدن»، این ایده به چالش کشیده می‌شود که جراحی پلاستیک یا مصرف بی‌رویه لوازم آرایشی صرفا انتخابی آزادانه است. نویسنده بررسی کرده که چگونه نظام سودمحور با همکاری نهاد پزشکی، استانداردهای دست‌نیافتنی از بدن ایده‌آل خلق می‌کند تا از این طریق بازار مصرف دائمی برای خود بسازد. در واقع نارضایتی عمیق افراد از تصویر بدنی خود، سوخت اصلی این چرخه اقتصادی است. این اثر برای عمق بخشیدن به این ایده، به سراغ کالبدشکافی دیدگاه‌های جامعه‌شناسان معاصر و کلاسیک رفته است. تحلیل آرای امیل دورکیم، ماکس وبر، گئورگ زیمل و تورستین وبلن در کنار متفکران مدرنی چون ارونگ گافمن، میشل فوکو، پیر بوردیو، ژان بودریار و آنتونی گیدنز، غنای نظری فوق‌العاده‌ای به کتاب بخشیده است. خواننده در این بخش متوجه می‌شود که مفاهیمی مثل سرمایه بدنی بوردیو یا بدن به مثابه پروژه هویت گیدنز، چگونه تبیین‌کننده رفتار جوانان و زنان در کلان‌شهرها هستند.
نویسنده تمایلی به ماندن در برج عاج تئوری‌های غربی نداشته و تلاش کرده است این رویکردها را با واقعیت‌های ملموس جامعه ایران تطبیق دهد. بخشی از جذابیت متن در همین نکته نهفته است که لایه‌های فقهی، دینی، ادبی و فلسفی جراحی زیبایی و ظاهرآرایی را در بافت فرهنگی خودمان بررسی می‌کند؛ جایی که میان ارزش‌های سنتی و مذهبی با موج مدرن مصرف‌گرایی بدنی تضاد یا تعامل به وجود می‌آید. با مطالعه این کتاب متوجه می‌شویم که تغییرات اعمال شده روی پوست و گوشت ما، برساختی از فشارها و ساختارهای پنهان همان جامعه ی متمایل به تبرج است که در آن زندگی می‌کنیم. این اثر ما را به این بینش می‌رساند که بدن، به عنوان غربی‌ترین مرز هویت فردی، چگونه در دنیای امروز به میدان اصلی جنگ قدرت، مد و منزلت تبدیل شده است.