کتاب شکل پذیری نیروهای موسیقی

کتاب «شکل‌پذیری نیروهای موسیقی: هارمونی، ملودی، کنترپوان و فرم» نوشته‌ی ارنست توخ، متنی مکتوب برآمده از مجموعه سخنرانی‌هایی است که این آهنگساز در سال ۱۹۴۴ در دانشگاه هاروارد ایراد کرد و پس از آن نخستین‌بار در سال ۱۹۴۸ به صورت کتاب منتشر شد. توخ، آهنگساز اتریشی که پس از مهاجرت به ایالات متحده به فعالیت خود ادامه داد و در کنار موسیقی کلاسیک، به موسیقی فیلم نیز پرداخت، در این اثر چهار عنصر اساسی موسیقی، یعنی هارمونی، ملودی، کنترپوان و فرم، را از نو بررسی می‌کند. گفتنی است که هدف وی ارائه‌ی نظامی نظری و جایگزین‌کردن یک شیوه‌ی آهنگسازی با شیوه‌ای دیگر نیست. در مقابل، او می‌کوشد در میان تفاوت‌های سبکی، ویژگی‌های مشترک و ماندگار موسیقی را آشکار کند. از این منظر، کتاب تلاشی است برای برقرارکردن پیوند میان گرایش‌های سنتی و مدرن آهنگسازی، به‌ویژه موسیقی دوازده ‌صدایی. مبنای بحث نویسنده این است که بسیاری از شیوه‌های ظاهرا متضاد آهنگسازی، در نهایت با نیازهای ادراکی و روان‌شناختی شنونده سروکار دارند و می‌توانند با ابزارهایی متفاوت به هدف‌هایی مشابه برسند. او به همین دلیل مفاهیم آشنای نظریه‌ی موسیقی را دوباره بررسی می‌کند و آن‌ها را نه مجموعه‌ای از قواعد ثابت، بلکه نیروهایی در حال حرکت می‌داند. به لحاظ ساختاری، کتاب از چهار فصل اصلی تشکیل‌شده است که هر یک از آن‌ها به یکی از چهار عنصر موسیقی اختصاص یافته‌اند: هارمونی (فصل اول)، ملودی (فصل دوم)، کنترپوان (فصل سوم) و فرم (فصل چهارم). کتاب شامل حدود ۳۹۰ نمونه‌ی موسیقایی است و در کنار طرح برخی ایده‌های تازه، به برخی از مسائل دیرپای نظریه‌ی موسیقی، از نسبت همسازی و ناهمسازی گرفته تا رابطه‌ی فرم و عدد نیز می‌پردازد. نویسنده این اثر را برای خوانندگانی نوشته است که دست‌کم با نت ‌خوانی و مبانی ساده‌ی نظریه‌ی موسیقی آشنایی مقدماتی دارند؛ ازاین‌رو کتاب نه متنی کاملا مقدماتی، بلکه اثری نظری و تحلیلی است که می‌تواند برای موسیقی‌دوستان، نوازندگان حرفه‌ای و آماتور و آهنگسازان تازه ‌کار نیز سودمند باشد.