کتاب واپسین روزهای سقراط

کتاب «واپسین روزهای سقراط: آپولوژی، کریتو، فئدو» مجموعه‌ای است از سه رساله‌ی افلاطون که به‌ فارسی ترجمه شده است. این سه رساله در آخرین روزهای زندگی سقراط پیش می‌روند. در واقع، برخلاف بسیاری از متون کلاسیک فلسفه، این سه رساله ( و در کل آثار افلاطون) ساختاری روایی و تقریبا نمایشنامه‌ای دارد. همچنین این سه رساله که در این مجموعه گرد آمده‌اند، مقاطع مختلفی از فرآیند محاکمه و اعدام سقراط را به تصویر می‌کشند. در آپولوژی، شاید دراماتیک‌ترین نوشته‌ی افلاطون، سقراط در برابر هیئت منصفه‌ی آتن می‌ایستد و خطابه‌ی دفاعیه‌ی آتشین خود را ایراد می‌کند. او نه تنها بابت اتهاماتی که به او وارد کرده‌اند - بی‌دینی و فاسد کردن جوانان - عذرخواهی نمی‌کند، بلکه رسالت خود را چون خرمگسی برای بیدار کردن شهر به‌‌خواب رفته، توصیف می‌کند. رساله‌ی دیگر، کریتو، که در فارسی بیشتر با نام کریتون مشهور است، در فضایی پیش می‌رود که سقراط در زندان منتظر حکم اعدام خود، یعنی نوشیدن جام شوکران، ایستاده است. در زندان، دوستش کریتو با ترتیب دادن همه چیز برای فرار، از او می‌خواهد که حکم را نپذیرد و از زندان فرار کند. اما سقراط استدلال می‌کند که احترام به قانون، حتی قانونی ناعادلانه، یک وظیفه‌ی اخلاقی است. رساله‌ی سوم، فئدو، که احتمالا با نام فایدون برای خوانندگان آشناتر باشد، طولانی‌ترین رساله در این میان است. این رساله آخرین گفت‌وگوی سقراط پیش از نوشیدن زهر را به نمایش می‌گذارد و درباره‌ی جاودانگی روح سخن می‌گوید. این رسالات، با اینکه از بسیاری از دیگر نوشته‌های افلاطون ساده‌تر می‌نمایند، همزمان دارای درون‌مایه‌های فلسفی عمیقی نیز هستند. از طرف دیگر، این سه رساله هم نقطه‌ی شروع خوبی برای آغاز فلسفه‌خوانی است و هم نقطه‌ی شروع خوبی برای خواندن آثار افلاطون. در واقع، این سه رساله ابعاد ادبی بسیار برجسته‌ای دارند. خواننده به هیچ وجه از خواندن آن‌ها خسته نمی‌شود و جذابیت قلم افلاطون او را مجذوب خواهد کرد. این اثر در آن واحد، یک تریلر دادگاهی (در آپولوژی)، یک نمایشنامه‌ی اخلاقی (در کریتو) و یک جستار عمیق متافیزیکی (در فئدو) است.