کتاب 101 قانون بنیادی

در دهه‌های اخیر، رابطه‌ی معماری با انرژی از یک دغدغه‌ی حاشیه‌ای به یکی از محورهای اصلی طراحی ساختمان تبدیل شده است. بخش بزرگی از انرژی‌ای که در جهان تولید و مصرف می‌شود صرف ساخت، گرمایش، سرمایش و روشنایی بناها می‌شود، و همین موضوع معماران را وادار کرده تا از همان مرحله‌ی نخست طراحی به مصرف انرژی فکر کنند. کتاب «101 قانون بنیادی: برای معماری با مصرف انرژی کم» نوشته‌ی هاو هیوود -معمار و مدرسی که سال‌ها به تدریس معماری کم‌مصرف پرداخته- مجموعه‌ای از قواعد کوتاه و کاربردی برای طراحی کم‌مصرف است؛ قواعدی که از انتخاب زمین و جهت‌گیری ساختمان آغاز می‌شوند و تا جزئیات پوسته و تأسیسات داخلی پیش می‌روند. هیوود به‌جای فرمول‌های پیچیده‌ی مهندسی، صد و یک قاعده را کنار هم چیده که هر یک، خواننده را به نکته‌ای مشخص درباره‌ی طراحی کم‌مصرف راهنمایی می‌کند. کتاب در پنج فصل سامان یافته است: فصل اول، مکان‌یابی و مطالعات بستر طرح؛ فصل دوم، مداخله در جهت‌گیری و فرم؛ فصل سوم، پوسته‌ی خارجی ساختمان‌های کم‌مصرف؛ فصل چهارم، انرژی و محیط داخلی؛ و فصل پنجم، قواعد و راهکارهایی برای نواحی اقلیمی مختلف. منطق حاکم بر همه‌ی این فصل‌ها یکسان است: پیش از تجهیزات مکانیکی و فناوری‌های پرهزینه، خود معماری ساختمان می‌تواند بخش بزرگی از مصرف انرژی را کاهش دهد. آنچه این مجموعه را متمایز می‌کند، منابع الهامی است که هیوود از آنها بهره برده است. نمونه‌ها فقط از میان ساختمان‌های مدرن و استانداردهای رسمی انتخاب نشده‌اند؛ نویسنده به شیوه‌های ساخت‌وساز سنتی در اقلیم‌های مختلف نیز توجه کرده و حتی از طبیعت الهام گرفته -از گیاهانی که رفتارشان با طول روز تغییر می‌کند تا سگ‌های دشتی دم‌سیاه که لانه‌هایشان را چنان می‌سازند که هوا در آن به‌طور طبیعی جریان یابد. این نگاه، کتاب را به گفت‌وگوی گسترده‌تری درباره‌ی معماری اقلیمی و زیست‌الهام پیوند می‌زند، گفت‌وگویی که این روزها، در سایه‌ی بحران انرژی و تغییرات اقلیمی، جایگاه بیشتری در آموزش معماری یافته است. این کتاب برای دانشجویان معماری در سال‌های نخست تحصیل، و برای معمارانی که می‌خواهند نگاهی تازه به پروژه‌ای بیندازند و اصول فراموش‌شده را بار دیگر پیش چشم بیاورند، همراهی مفید است.