کتاب دستورالعمل مصاحبه بالینی برای کودکان و بزرگ سالان

«دستورالعمل مصاحبه بالینی برای کودکان و بزرگ سالان» نوشته‌ی کلودیو ام. دی. سپدا، کتابی تخصصی درباره‌ی یکی از دشوارترین مهارت‌های روان‌پزشکی کودک و نوجوان است: چگونه می‌توان با کودکی که ممکن است نتواند تجربه‌ی درونی خود را دقیق بیان کند، نوجوانی که به مصاحبه‌گر اعتماد ندارد و خانواده‌ای که روایت خاص خود را از مشکل ارائه می‌دهد، مصاحبه‌ای انجام داد که هم رابطه‌ی درمانی ایجاد کند و هم اطلاعات بالینی معتبر به دست دهد؟ این کتاب در سال ۲۰۱۰ از سوی انتشارات روان‌پزشکی آمریکا منتشر شد . سپدا روان‌پزشک کودک و نوجوان و عضو هیئت علمی بالینی دانشگاه تگزاس در سن‌آنتونیو بوده است. اثر حاضر نسخه‌ی گسترش‌یافته‌ی کتاب کوتاه‌تر پیشین او درباره‌ی مصاحبه‌ی روان‌پزشکی کودکان و نوجوانان است. فرض بنیادی سپدا این است که مصاحبه با کودک را نمی‌توان نسخه‌ی کوچک‌شده‌ی مصاحبه با بزرگسال دانست. سن تقویمی، مرحله‌ی رشد، توانایی زبانی، کیفیت رابطه با والدین، وضعیت مدرسه و ظرفیت کودک برای شناخت و بیان احساسات، همگی بر نوع پرسش‌ها اثر می‌گذارند. گاهی اطلاعات مهم از چیزی که کودک می‌گوید به دست می‌آید و گاهی از شیوه‌ی بازی، سکوت، حرکت، تماس چشمی، فاصله گرفتن از والد یا واکنش او به یک پرسش. مصاحبه‌گر باید هم مشاهده‌گر باشد و هم گفت‌وگوکننده، و از ابتدا بداند که ارزیابی روان‌پزشکی کودک معمولا با یک منبع اطلاعاتی کامل نمی‌شود. روایت کودک، والد یا مراقب و در صورت لزوم اطلاعات مدرسه و دیگر منابع باید در کنار یکدیگر قرار گیرند. کتاب از ایجاد «درگیری تشخیصی و درمانی» آغاز می‌کند. سپدا تأکید دارد که گرفتن اطلاعات و ایجاد رابطه دو مرحله‌ی جداگانه نیستند. گرمی، پذیرش، شوخ‌طبعی مناسب، همدلی و توانایی هماهنگ‌شدن با وضعیت عاطفی کودک بخشی از خود ارزیابی‌اند. اگر کودک احساس کند صرفا موضوع بازجویی است، کیفیت داده‌های به‌دست‌آمده نیز کاهش پیدا می‌کند. نویسنده حتی موقعیت‌هایی را بررسی می‌کند که بیمار یا خانواده فعالانه از همکاری فاصله می‌گیرند و نشان می‌دهد مقاومت، سکوت یا رفتار مقابله‌ای خود می‌تواند حامل اطلاعات بالینی باشد. سپدا در ادامه از اصول عمومی به تکنیک‌های ویژه می‌رسد. وقتی پرسش مستقیم کار نمی‌کند، مصاحبه‌گر ممکن است از نقاشی، تغییر نقش، شیوه‌ی «دو صندلی» و دیگر روش‌های ارتباطی استفاده کند. اهمیت این ابزارها در آن است که کودک همیشه نمی‌تواند آنچه را برایش اتفاق افتاده در قالب گزارشی منظم توضیح دهد. بااین‌حال چنین روش‌هایی نیز نیازمند مهارت‌اند و نباید هر نقاشی یا بازی را به‌صورت نمادین و قطعی تفسیر کرد. هدف اصلی، فراهم کردن مسیری برای مشاهده و گفت‌وگوست، نه استخراج معنایی پنهان از هر رفتار کودک. یکی از امتیازهای کتاب، اختصاص دادن بخشی مستقل به ارزیابی خانواده است. تعارض زناشویی، رابطه‌ی میان نسل‌ها، اتحادها و تنش‌های خانوادگی، شیوه‌ی انضباط، انتظارات والدین و کیفیت پیوند کودک با اعضای خانواده می‌توانند برای فهم نشانه‌ها ضروری باشند. سپدا همچنین به مرحله‌ای می‌پردازد که گاهی در کتاب‌های تشخیصی کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد: چگونه نتیجه‌ی ارزیابی را به خانواده بازگردانیم. دادن بازخورد درباره‌ی مشکلات کودک، به‌خصوص در موقعیت‌هایی مانند طلاق، سوءرفتار یا اختلاف شدید والدین، صرفا انتقال یک برچسب تشخیصی نیست و نیاز به زبان، زمان‌بندی و حساسیت بالینی دارد. نیمه‌ی تخصصی‌تر کتاب به سازمان‌دهی اطلاعات می‌پردازد. سپدا برای ثبت معاینه‌ی وضعیت روانی از الگوی AMSIT استفاده می‌کند: ظاهر، رفتار و گفتار؛ خلق و عاطفه؛ سطح هوشیاری و کارکردهای حسی و شناختی؛ کارکرد عقلانی؛ و فکر. این الگو ابتدا برای معاینه‌ی روان‌پزشکی بزرگسالان شکل گرفته بود و در کتاب برای کودکان و نوجوانان تعدیل می‌شود. ارزش آن در این است که مشاهدات پراکنده‌ی مصاحبه را به گزارشی منظم تبدیل می‌کند و به درمانگر کمک می‌کند میان آنچه بیمار گفته و آنچه خود مشاهده کرده تمایز بگذارد. کتاب سپس ارزیابی نشانه‌های «درون‌ریز» مانند اضطراب، افسردگی و کناره‌گیری را از نشانه‌های «برون‌ریز» مانند پرخاشگری، تکانشگری و رفتارهای مقابله‌ای جدا می‌کند و فصل‌هایی نیز به نشانه‌های سوءرفتار و آزار، ارزیابی عصب‌روان‌پزشکی، هم‌ابتلایی اختلالات و صورت‌بندی جامع روان‌پزشکی اختصاص می‌دهد. این تفکیک اهمیت بالینی دارد، زیرا کودکی که آرام و مطیع به نظر می‌رسد الزاما کمتر از کودکی که رفتار مختل‌کننده دارد نیازمند ارزیابی نیست. بعضی اختلالات بیشتر در تجربه‌ی درونی کودک پنهان می‌مانند و مصاحبه‌گر باید فعالانه امکان آنها را بررسی کند. فهرست پانزده‌فصلی کتاب نشان می‌دهد سپدا می‌خواهد خواننده را از نخستین تماس با کودک تا صورت‌بندی نهایی پرونده همراهی کند. م