کتاب ادموند هوسرل: ایده ی پدیده شناسی

«بازگشت به خود چیزها» شعاری است که نام ادموند هوسرل را برای بسیاری با پدیدارشناسی گره زده است، اما این بازگشت دقیقا به چه معناست و از کجا باید آغاز شود؟ کتاب «ادموند هوسرل: ایده‌ی پدیده‌شناسی» نوشته‌ی آرتور دیوید اسمیت به همین موضوع پرداخته و اسمیت در این جلد نشان می‌دهد پدیدارشناسی هوسرل چه مسئله‌ای را دنبال می‌کند و چرا مفاهیمی مانند آگاهی، تجربه، قصدیت، پدیدار، تقلیل پدیدارشناختی و شهود در فلسفه‌ی او جایگاهی بنیادین دارند.
نقطه‌ی شروع بحث، خود تجربه است. هوسرل در برابر سنتی می‌ایستد که میان ذهن و جهان بیرونی شکافی اساسی می‌بیند و بعد می‌کوشد توضیح دهد ذهن چگونه به شناخت جهان می‌رسد. او به جای این مسیر می‌پرسد چیزها چگونه در تجربه‌ی آگاهانه ظاهر می‌شوند. اسمیت تأکید می‌کند که مقصود هوسرل توصیف حالت‌های شخصی یا گزارش‌های روان‌شناختی نیست. هدف آشکار کردن ساختارهای بنیادین تجربه است. برای نمونه وقتی درختی را می‌بینیم، آنچه در آگاهی ما حاضر است مجموعه‌ای از داده‌های حسی نیست. آگاهی ما از همان ابتدا رو به «درخت» دارد. هوسرل این ویژگی را با مفهوم قصدیت توضیح می‌دهد، یعنی اینکه آگاهی همواره آگاهی از چیزی است. کتاب حاضر این مفهوم را از نقطه‌ای که در فلسفه‌ی هوسرل دارد پی می‌گیرد و نشان می‌دهد چرا او تجربه را نمی‌خواهد به علوم طبیعی یا روان‌شناسی تجربی فرو بکاهد.
یکی از بخش‌های مهم کتاب به تقلیل پدیدارشناختی و اپوخه (epoché) اختصاص دارد. هوسرل پیشنهاد می‌کند برای بررسی دقیق تجربه، داوری درباره‌ی وجود مستقل اشیای جهان را موقتا کنار بگذاریم. این پیشنهاد نه انکار جهان است و نه شکاکیت درباره‌ی آن. تغییر زاویه‌ی دید است: به جای پرسیدن اینکه فلان شیء واقعا وجود دارد یا نه، پرسیده می‌شود آن شیء چگونه و با چه ساختاری در تجربه پدیدار می‌شود.
این کتاب همچنین رابطه‌ی پدیدارشناسی و معرفت‌شناسی را بررسی می‌کند و هوسرل می‌خواهد بداند شناخت چگونه ممکن می‌شود و چگونه می‌توان میان تجربه‌ی مستقیم، تصور، قضاوت و شناخت معتبر تفاوت گذاشت. در این بحث مفهوم شهود مطرح می‌شود، یعنی این ایده که برخی امور از راه نحوه‌ی آشکار شدنشان در تجربه برای آگاهی حاضر می‌شوند و نه صرفا از راه استدلال زنجیره‌ای. به این ترتیب پدیدارشناسی در این کتاب پروژه‌ای فلسفی برای بررسی شرایط امکان معنا، شناخت و تجربه معرفی می‌شود.