کتاب کیمیاگر جان

«کیمیاگر جان؛ گفت‌و‌گو با دکتر فریدون علاء بنیان‌گذار سازمان انتقال خون ایران» نوشته‌ی محمدحسین یزدانی‌‌راد و پیمانه صالحی، گفت‌وگویی مفصل با دکتر فریدون علاء است که با بهره‌گیری از روش تاریخ شفاهی، در ۱۱ جلسه مصاحبه و طی ۱۳ ساعت در بعدازظهر روزهای چهاردهم بهمن تا یکم اسفند ۱۳۹۶ شمسی در تهران انجام شده است. این کتاب بر پایه‌ی سوالات مصاحبه‌گر و پاسخ‌های مفصل دکتر علاء شکل گرفته و تلاش شده است تا فضای گفت‌وگو برای خواننده ملموس باشد.
«کیمیاگر جان» زندگی، اندیشه‌ها و فعالیت‌های علمی، اجتماعی و مدیریتی دکتر علاء را از کودکی تا دوران تأسیس و توسعه‌ی سازمان انتقال خون ایران و همچنین نقش او را در ارتقای نظام سلامت کشور روایت می‌کند. کتاب با رویکردی مستند و پژوهشی، علاوه‌بر زندگی شخصی و خانواد‌گی دکتر علاء، به بررسی تحولات تاریخی انتقال خون در ایران و جهان، چالش‌های اخلاقی و بهداشتی خون‌فروشی و تلاش‌های دکتر علاء برای اصلاح این وضعیت نیز می‌پردازد.
تازه و جامع بودن اطلاعات ارائه‌شده؛ شرح پیشینه‌ی خاندان پدری و مادری؛ بررسی و تحلیل فعالیت‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی حسین علاء؛ بررسی وضعیت اروپا در دوران جنگ جهانی دوم؛ مقایسه‌ی نظام آموزشی در اروپا و آمریکا با ایران؛ چگونگی پیشرفت علم خون‌شناسی و مشتقات خون در اروپا و ایران؛ وضعیت اهدا و انتقال خون پیش از دهه‌ی پنجاه؛ بیان موانع و مشکلات بر سر راه ایجاد موسسه‌ای مستقل در زمینه‌ی انتقال خون؛ فکر بنیان‌گذاری سازمان ملّی انتقال خون ایران؛ و نحوه‌ی تأسیس انجمن هموفیلی و مرکز مراقبت‌های جامع هموفیلی ایران از مهمترین نکات این کتاب است.
دکتر فریدون علاء در بخشی از گفتگو، خاطرات جذابی روایت می‌کند. از جمله این‌که چگونه بر بالین سهراب سپهری حاضر شده است، یا چگونه در زمان انقلاب واحدهای سیّار سازمان انتقال خون را به مناطق شلوغ و پرجمعیت نظیر نماز جمعه اعزام کرده و چگونه در سال‌های ابتدایی جنگ، در سفری با هلی‌کوپتر به کردستان مقدار زیادی خون با صندوق‌های عایق‌دار مخصوص به آن‌جا برده است.
تاکید بر جنبه‌ی اجتماعی کار از مهمترین فرازهای گفتگو با دکتر فریدون علاء است: «هنگامی ‌که در مورد انتقال خون صحبت می‌شود، تصور عموم بر این است که خون‌شناسی صرفا مسئله‌ای علمی و فنی است، البته تصور غلطی هم نیست و علم و فن در آن اهمیت دارد ولی اولویت اصلی مربوط به اجتماع و تغییر نگرش مردم است. ما از طریق آموزش‌های مختلف بر این تصور غلط که در صورت اهدای خون، بدن فرد اهدا‌کننده ضعیف می‌شود، خط بطلان کشیدیم چراکه بودند افرادی که هنوز به‌غلط تصور می‌کردند چون حجم خون در گردش بدن انسان ثابت است، با اهدای خون، بدن آن‌ها توانایی جایگزینی خون جدید را ندارد.»
«کیمیاگر جان» کتابی خواندنی است که علاوه بر روایت تاسیس سازمان انتقال خون ایران، تحولات اجتماعی و پزشکی دوره‌ای از تاریخ ایران را نیز روایت می‌کند.