کتاب کهکشان نیستی (شومیز)

رمان «کهکشان نیستی» اثر محمدهادی اصفهانی، کتابی است برای بازآفرینی زیست‌جهان یکی از مستورترین چهره‌های عرفانی تاریخ معاصر، آیت‌الله سیدعلی قاضی طباطبایی است. نویسنده در این رمان با عبور از قالب‌های رایج تذکره‌نویسی و زندگی‌نامه‌های تکراری، مخاطب را به کوچه پس‌کوچه‌های نجف اشرف در قرن گذشته می‌برد تا روایتی مستند از ۸۱ سال حیات پرفراز و نشیب این عارف واصل ارائه دهد. اصفهانی در اینجا با مسئله‌ی دشوار «به تصویر کشیدن امر قدسی» روبروست و می‌کوشد تا با خرد کردن روایت به ۷۵ بخش مجزا، از زوایای دید متکثر برای حل این مسئله بهره ببرد. نویسنده به جای تکیه بر یک راوی دانای کل، میکروفون روایت را بین شخصیت‌های گوناگون دست‌به‌دست می‌کند. در این کتاب ما با طیف وسیعی از راویان روبروییم؛ از همسر ایشان، رخشنده سادات، که جزئیات زمینی زندگی مشترک را بازگو می‌کند تا دشمنان و مخالفانی که قصد جان او را داشتند. حتی شخصیت‌هایی نظیر یک کافه‌دار، شرخر، یا مرده‌شور نیز تریبون دارند تا تصویری ۳۶۰ درجه و بدون روتوش از آقای قاضی ارائه دهند.
اصفهانی در این مجلد، مسئله‌ی «عرفان فقاهتی» را در بستر تاریخی‌اش تشریح می‌کند. او توضیح می‌دهد که چگونه جریان‌های متحجر در نجف، عرصه را بر قاضی تنگ کرده بودند و نویسنده بدون پرده‌پوشی، غربت و تنهایی این مرد بزرگ را در میان هیاهوی مخالفان به تصویر می‌کشد. کتاب نشان می‌دهد که «کهکشان نیستی» اشاره به مقام فنا و اضمحلال «من» در برابر «حق» دارد، اما رسیدن به این مقام از مسیر شریعت و تعاملات اجتماعی می‌گذرد. نویسنده با استناد به هزاران کلمه سند و ارجاع که در انتهای کتاب آمده، مرز باریک میان تخیل داستانی و واقعیت تاریخی را حفظ می‌کند تا خواننده اطمینان یابد که دیالوگ‌ها و رخدادها، ریشه در واقعیت دارند. نویسنده نشان می‌دهد که قاضی در عین سیر در عوالم بالا، پدری دلسوز و همسری همراه بوده است. حضور شخصیت‌هایی همچون علامه طباطبایی و آیت‌الله بهجت در حاشیه داستان، به خواننده کمک می‌کند تا اتمسفر تربیتی مکتب نجف را بهتر درک کند. اصفهانی تلاش کرده تا با آغازی که با آیه‌ای از قرآن در هر فصل همراه است، پیوندی معنایی میان متن مقدس و زندگی سوژه برقرار کند.
در مجموع، «کهکشان نیستی» اثری است که می‌خواهد خواننده را از سطح پوسته تاریخ عبور دهد و با باطن شریعت آشنا کند. نویسنده، زندگی قاضی را نقشه‌ای برای سلوک عملی معرفی می‌کند. اگر به دنبال درک این هستید که چگونه یک انسان می‌تواند در میان گرد و غبار زندگی مادی، به افق‌های نامتناهی معنویت دست یابد و چگونه می‌توان در دل «نیستی»، به «هستی» رسید، این کتاب روایتی تکان‌دهنده و عمیق را پیش روی شما می‌گذارد که تا مدت‌ها در ذهن باقی خواهد ماند.