کتاب کلیله و دمنه
نویسنده:
ابوالمعالی نصرالله منشی
معرفی کتاب کلیله و دمنه
«کلیله و دمنه» اثر ابوالمعالی نصرالله منشی است که حسن حداد براساس نسخه‌ی مرحوم مجتبی مینوی و حسن حسن‌زاده آملی آن را با ت‍وض‍ی‍ح و شرح ل‍غ‍ات و ع‍ب‍ارات دشوار در اختیار مخاطبان علاقمند به آثار کلاسیک فارسی قرار داده است. این کتاب جلد هفتم از مجموعه‌ی «گزینه ادب پارسی» نشر قدیانی است.
کتاب «کلیله و دمنه» شهرتی جهانی دارد و به زبان‌های گوناگون ترجمه شده است. اصل کتاب به زبان سانسکریت (هند قدیم) است که برزویه‌ی طبیب، وزیر انوشیروان پادشاه ساسانی، آن را به زبان پهلوی ترجمه کرده و حکایت‌هایی از منابع هندی نیز به آن افزوده است. کتابی پندآمیز که حکایت‌هایی، معمولا از زبان حیوانات، در آن نقل می‌شود و مفاهیم عمیق اخلاقی را در دل داستان‌هایی تمثیلی ارائه می‌دهد. این حکایت‌ها در قالب تشبیه و تمثیل، تجربه‌ها و برداشت‌های انسانی و چگونه زیستن را برای خواننده روایت می‌کنند. خواننده با دقت و تفکر در حکایات می‌تواند آداب و رسوم زندگی اجتماعی را بیاموزد. نام کتاب برگرفته از نام دو شغال با نام‌های کلیله و دمنه است که می‌توان به زبان امروزی آن‌ها را شخصیت‌های اصلی این کتاب در نظر گرفت، چرا که بخش عمده‌ی کتاب داستان این دو شغال است. داستان‌ها در هند و در حدود سال‌های ۱۰۰ تا ۵۰۰ پیش از میلاد رخ می‌دهند. این کتاب پانزده باب دارد که هرکدام شامل یک حکایت اصلی و چندین حکایت فرعی است که به نوعی با حکایت اصلی ارتباط دارند. ساختار روایی این کتاب گونه‌ای داستان در داستان است.
«ابولمعالی نصرالله منشی» در زمان بهرام شاه غزنوی (حدود سال‌های ۵۳۹- ۵۳۶ ه ق) این کتاب را از روی ترجمه‌ی عربی «ابن مقفع» به زبان فارسی ترجمه کرد و آن را به نثری زیبا و شیوا نوشت. هرچند از ترجمه‌ی او تقلیدهای بسیار شده، ولی هیچ‌کدام از نظر شیوایی نگارش با این کتاب قابل مقایسه نیستند. بسیاری از دوست‌داران ادبیات کهن در مواجهه با متون قرن ششم، به دلیل پیچیدگی‌های نثر مصنوع و واژگان دشوار، دچار سردرگمی می‌شوند و از درک این شاهکار بازمی‌مانند. این نسخه با ارائه توضیحات دقیق و شرح واژگان در کنار متن اصلی، پلی میان ذهن مخاطب امروزی و اندیشه‌های خردمندانه گذشتگان ایجاد می‌کند. مصحح با حفظ ساختار فاخر نصرالله منشی، بستری فراهم کرده تا این حکایت‌های جذاب بدون گسست معنایی خوانده شوند.
«کلیله و دمنه» کتابی ارزشمند است که مخاطبان را با یکی از آثار کلاسیک و یکی از غنی‌ترین گنجینه‌های حکمت شرق آشنا می‌کند.
کتاب «کلیله و دمنه» شهرتی جهانی دارد و به زبان‌های گوناگون ترجمه شده است. اصل کتاب به زبان سانسکریت (هند قدیم) است که برزویه‌ی طبیب، وزیر انوشیروان پادشاه ساسانی، آن را به زبان پهلوی ترجمه کرده و حکایت‌هایی از منابع هندی نیز به آن افزوده است. کتابی پندآمیز که حکایت‌هایی، معمولا از زبان حیوانات، در آن نقل می‌شود و مفاهیم عمیق اخلاقی را در دل داستان‌هایی تمثیلی ارائه می‌دهد. این حکایت‌ها در قالب تشبیه و تمثیل، تجربه‌ها و برداشت‌های انسانی و چگونه زیستن را برای خواننده روایت می‌کنند. خواننده با دقت و تفکر در حکایات می‌تواند آداب و رسوم زندگی اجتماعی را بیاموزد. نام کتاب برگرفته از نام دو شغال با نام‌های کلیله و دمنه است که می‌توان به زبان امروزی آن‌ها را شخصیت‌های اصلی این کتاب در نظر گرفت، چرا که بخش عمده‌ی کتاب داستان این دو شغال است. داستان‌ها در هند و در حدود سال‌های ۱۰۰ تا ۵۰۰ پیش از میلاد رخ می‌دهند. این کتاب پانزده باب دارد که هرکدام شامل یک حکایت اصلی و چندین حکایت فرعی است که به نوعی با حکایت اصلی ارتباط دارند. ساختار روایی این کتاب گونه‌ای داستان در داستان است.
«ابولمعالی نصرالله منشی» در زمان بهرام شاه غزنوی (حدود سال‌های ۵۳۹- ۵۳۶ ه ق) این کتاب را از روی ترجمه‌ی عربی «ابن مقفع» به زبان فارسی ترجمه کرد و آن را به نثری زیبا و شیوا نوشت. هرچند از ترجمه‌ی او تقلیدهای بسیار شده، ولی هیچ‌کدام از نظر شیوایی نگارش با این کتاب قابل مقایسه نیستند. بسیاری از دوست‌داران ادبیات کهن در مواجهه با متون قرن ششم، به دلیل پیچیدگی‌های نثر مصنوع و واژگان دشوار، دچار سردرگمی می‌شوند و از درک این شاهکار بازمی‌مانند. این نسخه با ارائه توضیحات دقیق و شرح واژگان در کنار متن اصلی، پلی میان ذهن مخاطب امروزی و اندیشه‌های خردمندانه گذشتگان ایجاد می‌کند. مصحح با حفظ ساختار فاخر نصرالله منشی، بستری فراهم کرده تا این حکایت‌های جذاب بدون گسست معنایی خوانده شوند.
«کلیله و دمنه» کتابی ارزشمند است که مخاطبان را با یکی از آثار کلاسیک و یکی از غنی‌ترین گنجینه‌های حکمت شرق آشنا می‌کند.
درباره ابوالمعالی نصرالله منشی
ابوالمعالی نصرالله بن محمد بن عبدالحمید منشی (بعد از ۵۵۵ (قمری) - پیش از ۵۸۳ (قمری)) نصرالله ملقب به ابوالمعالی یکی از نویسندگان و منشیان دربار غزنوی در سدهٔ ۶ هجری بوده‌است. اصل وی به روایت هفت اقلیم از شیراز و به روایت دیگر از غزنین است. او در آغاز جوانی به دربار بهرام‌شاه غزنوی وارد شد. چندی بعد در زمان سلطنت خسروشاه غزنوی به سمت دبیری رسید و حتی توانست در زمان شاه بعدی به نام خسرو ملک به مقام وزارت برسد. اما در زمان همین شاه بود که مورد غضب قرار گرفت و تا پایان عمر به زندان افتاد. وی نثری مصنوع داشت و با استفاده از همین قریحه، کتاب کلیله و دمنه را از عربی به پارسی برگرداند و آن را به ابوالمظفر بهرام‌شاه غزنوی تقدیم کرد. سرانجام ابوالمعالی را از حبس به قتل رساندند.
دسته بندی های کتاب کلیله و دمنه
کتاب های مرتبط با کلیله و دمنه
اولین نفری باشید که نظر خود را درباره "کتاب کلیله و دمنه" ثبت می‌کند