کتاب صخره سخت

کتاب «صخره سخت» به قلم محمدحسن روزی‌طلب، اثری پژوهشی و تاریخی است که به بررسی دقیق و مستند حوادث، بحران‌ها و روند شکل‌گیری نهادهای امنیتی و نظامی در سال‌های پرالتهاب ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی، یعنی از سال "۱۳۵۷" تا "۱۳۵۹" می‌پردازد. این اثر تلاش دارد تا با استقاده از اسناد و روایات تاریخی، روایتی از چالش‌های امنیتی و تلاش‌های انقلابیون برای حفظ ساختار جدید ارائه دهد.
با پیروزی انقلاب در "۲۲" بهمن "۱۳۵۷" ، مسئله «حفاظت از انقلاب» به اصلی‌ترین دغدغه رهبران و نیروهای مردمی تبدیل شد. در شرایطی که قدرت‌های غربی در گوادلوپ از تحلیل پیامدهای این تغییر بزرگ عاجز بودند و شوروی نیز به واسطه گروه‌های مارکسیستی چشم‌داشتی به تحولات ایران داشت، رهبری انقلاب با اتخاذ موضعی مستقل «نه شرقی، نه غربی»، مرزبندی با تمامی قدرت‌های خارجی ایجاد کرد. با این حال، فروپاشی ساختارهای نظامی و انتظامی پیشین، فضای کشور را مستعد بحران کرده بود. بازماندگان رژیم پهلوی با در اختیار داشتن منابع مالی، و گروه‌های مسلح نوظهور نظیر «فرقان» که با بهره‌گیری از خلأ امنیتی به تسلیح خود پرداخته بودند، تهدیداتی بالفعل به شمار می‌رفتند. از محورهای مهم کتاب، بررسی صف‌بندی‌های سیاسی و ایدئولوژیک در همان روزهای نخست است. نیروهای مذهبی پیرو امام خمینی (ره)، با توجه به تجربیات پیش از انقلاب و شناخت از ماهیت سازمان مجاهدین خلق، مانع از نفوذ این گروه در هسته مرکزی رهبری شدند؛ تا جایی که شخصیت‌هایی چون شهید مطهری صراحتا با حضور آنان در حلقه‌های حفاظتی مخالفت کردند. در چنین فضای متشتتی، انقلابیون به ضرورت تأسیس نهادهای جدید پی بردند. کتاب روند پرفراز و نشیب تأسیس «کمیته‌های انقلاب اسلامی» برای برقراری نظم شهری، شکل‌گیری «سپاه پاسداران انقلاب اسلامی» به عنوان نیروی محافظ دستاوردهای انقلاب، و ایجاد ساختارهای اطلاعاتی جدید برای مقابله با جاسوسی و مدیریت اسناد بر جای مانده از ساواک را شناسایی می‌کند. اختلاف نظرهای درونی میان چهره‌های سیاسی آن دوران پیرامون نحوه اداره این نهادها، از دیگر مباحث جذاب این اثر است.
کتاب «صخره سخت» در قالب چندین «گفتار» و «فصل» تنظیم شده است. بخش‌های ابتدایی به دغدغه‌های امنیتی روزهای نخست، از جمله حفاظت از رهبری و مدیریت بقایای دستگاه امنیتی گذشته اختصاص دارد. در ادامه، کتاب به نقش مهم «ارتش» و بحران‌های منطقه‌ای نظیر غائله کردستان و خوزستان خلق عرب می‌پردازد. بررسی روند تشکیل سپاه پاسداران، شکل‌گیری سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی، بررسی کارنامه اشخاصی چون محمد منتظری، و همچنین بازخوانی پرونده‌های پیچیده امنیتی نظیر اولین جاسوس‌ها و تلاش‌ها برای کودتا، از دیگر سرفصل‌های مهم این کتاب هستند.
«صخره سخت» بررسی مستند دورانی است که در آن، بقای ساختار جدید در گرو تصمیمات سریع، جان‌فشانی نیروهای مردمی و تقابل با طیف وسیعی از دشمنان داخلی و خارجی بود. این اثر به عنوان منبعی برای پژوهشگران تاریخ معاصر، مقدمه‌ای است برای درک بهتر ریشه‌های نهادهای امنیتی ایران و بحران‌های بزرگتری که در سال ۱۳۶۰ به وقوع پیوست.