کتاب درنگی در تاریخ اکنون ایران

محمدرضا تاجیک در کتاب « درنگی در تاریخ اکنون ایران، در جست و جوی سوژه سیاسی» ما را به درون پیچیده‌ترین پرسش‌های نظری انسان معاصر می‌برد و می‌پرسد ما در تاریخ اکنون خود، دقیقا وام‌دار کدامین سوژه هستیم؟ او با گذر از مفاهیم سطحی، خواننده را به هم‌نشینی با آرای متفکرانی چون جورجو آگامبن و آلن بدیو دعوت می‌کند تا نشان دهد خلق یک کنشگر جدید، نیازمند ایستادن در فاصله‌ای معنادار از هیاهوی موجود است. در این مسیر، او از استعاره جذاب هملت بهره می‌گیرد؛ روحی که پیوسته سودای تغییر در سر دارد، اما در دام انفعال و عزم‌های بی‌پایان گرفتار شده است. این تصویر به خوبی وضعیت تعلیق و تصمیم‌ناپذیری انسان در مواجهه با رخدادهای پیش‌رو را ترسیم می‌کند. این کتاب سه فصل دارد. دفتر نخست با پرسش ماهیت سوژه آغاز می‌شود. نویسنده در این بخش از مفروضات بدیهی فاصله می‌گیرد و می‌پرسد آیا هر فردی که دست به کنش می‌زند، لزوما یک سوژه است؟ او ریشه‌های شکل‌گیری سوژه را در تقابل میان قدرت و مقاومت جست‌وجو می‌کند و مرزهای میان هویتی که محصول اراده فردی است را با هویتی که توسط گفتمان‌های غالب و ایدئولوژی‌ها برساخته شده، مورد سنجش قرار می‌دهد.
دفتر دوم که بدنه اصلی و مفصل‌ترین بخش کتاب را تشکیل می‌دهد، با گزاره تامل‌برانگیز فراموشی سوژه آوانگارد مسیر خود را باز می‌کند. در اینجا، تاجیک با زبانی آمیخته به استعاره‌های ادبی، به نقد کنشگرانی می‌پردازد که در دوراهی‌های دشوار، مسیرهای عافیت‌طلبانه را برمی‌گزینند. او آگاهی را یک فرایند یکپارچه می‌داند که سوژه در مرکز ثقل آن ایستاده است. این سوژه برای رسیدن به عاملیت واقعی، باید از جهان روزمره فاصله بگیرد و در ساحت اندیشه ناب، احکام پیش‌فرض هستی را به حالت تعلیق درآورد تا معنای اصیل خود را بیابد.
در نهایت، دفتر سوم به مفهوم مشق سوژه آوان‌پاپ اختصاص دارد؛ جایی که بدن و زبان کنشگر به ابزاری برای به چالش کشیدن وضعیت موجود تبدیل می‌شود. کتاب در اینجا به یک نتیجه‌گیری راهبردی می‌رسد و نشان می‌دهد که پروبلماتیزه کردن کژی‌های اکنون، صرفا یک کنش میدانی بی‌هدف محسوب نمی‌شود، در مقابل، یک ضرورت فلسفی و نظری است که راه را برای عبور از بن‌بست‌های فکری هموار می‌کند. این اثر دعوتی است به بازنگری انتقادی در خویشتن و یافتن مسیرهایی انحرافی که شاید تنها راه برای رسیدن به یک تغییر حقیقی در تاریخ اکنون باشند.