کتاب رومی، نوای نهانی

این کتاب فرصتی است برای شنیدن آنچه مولانا در گوش دل عاشقان زمزمه کرده؛ نجواهایی که از دل خاموشی و سکوت برمی‌آیند و تنها گوشی توان شنیدنشان را دارد که از هیاهوی دنیا تهی شده باشد. این کتاب با قطع رقعی، جلد سخت و کاغذ گلاسه، همچون دریچه‌ای کوچک اما نورانی به سوی آن «نوای نهانی» گشوده شده است.

قطع رقعی، هم‌اندازه یک دفتر خاطرات صمیمی، این حس را القا می‌کند که در حال خواندن نامه‌ای عاشقانه از معشوقی دور هستی. مولانا جلال‌الدین محمد بلخی، آن مردی که از نای نی‌هایش هنوز هم آتش عشق زبانه می‌کشد، در این کتاب نه با مثنوی هفتاد منی، که با برگزیده‌ای از غزل‌ها و رباعی‌های نابش حضور یافته است.

«نوای نهانی» یعنی همان نغمه‌ای که در دل شب، از نی‌ستان جدا مانده، اما هنوز یاد نخلستان دارد. این کتاب تلاش کرده تا از میان انبوه کلمات مولانا، آن غزل‌ها و رباعی‌هایی را گلچین کند که بیش از همه نجواگونه و رازآمیزند؛ شعرهایی که انگار نه برای خوانده شدن در جمع، که برای زمزمه در خلوت خویش سروده شده‌اند. ترجمه این کتاب به دو زبان فارسی و انگلیسی، پلی است به سوی جهانیان. متن اصلی اشعار مولانا به زبان فارسی در کنار ترجمه روان و شاعرانه انگلیسی قرار گرفته است.

مریم مافی و آزیما ملیتا کولین، دو مترجم این اثر، با همکاری یکدیگر توانسته‌اند مفاهیم عمیق عرفانی مولانا را آن هم از نوع نجواگونه و نهانی‌اش به انگلیسی منتقل کنند. ترجمه‌های پیشین مولانا معمولا بر مثنوی متمرکز بوده‌اند؛ اما این کتاب به غزل‌ها و رباعی‌های کوتاه‌تر و صمیمی‌تر پرداخته است؛ همان قطعاتی که شاید ساده‌تر به نظر برسند، اما دریچه‌ای عمیق‌تر به روح مولانا می‌گشایند.

برای خواننده انگلیسی‌زبانی که شاید از خواندن مثنوی با آن حجم عظیم و ارجاعات پیچیده عربی و قرآنی ناتوان شده، «نوای نهانی» نقطه شروعی شیرین و الهام‌بخش است. «نوای نهانی» چه تفاوتی با سایر کتاب‌های مولانا دارد؟ نخست، گزینش موضوعی آن است. بیشتر کتاب‌های مولانا یا کلیات دیوان شمس هستند (همه شعرها بی‌چون و چرا) یا گزیده‌های عمومی که تفاوت چندانی با هم ندارند.

اما این کتاب با دقت، شعرهایی را انتخاب کرده که بارزترین ویژگی‌شان «نجواگونه بودن» است. شعرهایی که گویی مولانا در گوش جان تو زمزمه می‌کند، نه آنکه بر فراز منبر برای هزاران نفر خطابه بخواند. دوم، قطع رقعی و طراحی صمیمی آن است. این کتاب را می‌توانی در خلوت خود، زیر نور یک آباژور ملایم، با چای داغ در کنار دست، ورق بزنی.

هر صفحه با کاغذ گلاسه چاپ شده تا تجربه‌ای لطیف و چشمنواز داشته باشی. جلد سخت نیز از این همراه صمیمی محافظت می‌کند تا سال‌ها در سفرهایت همراهت باشد. ۱۸۲ صفحه این کتاب، گنجایش آن را دارد که تو را برای ساعت‌ها در دنیای سماع مولانا غرق کند. از آن غزل معروف «بشنو این نی چون حکایت می‌کند» تا رباعی‌های کوتاه و آتشین «امشب شب هجران و فردا شب هجران» همه و همه در این مجموعه گردآوری شده‌اند.

«رومی، نوای نهانی» برای چه کسانی است؟ برای عاشقانی که می‌خواهند مولانا را در خلوت خود زمزمه کنند، برای دانشجویانی که به دنبال درکی عمیق‌تر از غزل‌های عارفانه مولانایند، برای دوستداران خارجی مولانا که از خواندن مثنوی خسته شده‌اند، و برای هر کسی که باور دارد عشق را باید نجوا کرد، نه فریاد.