کتاب سه مادر

کتاب «سه مادر: چگونه سه مادر یک ملت را تحت تأثیر قرار دادند؟» نوشته‌ی آنا مالایکا توبس، جامعه‌شناس و پژوهشگر دانشگاه کمبریج است. انگیزه‌ی اصلی نگارش کتاب یک فقدان در ادبیات پژوهشی بوده است. درباره‌ی مارتین لوتر کینگ، مالکوم ایکس و جیمز بالدوین کتاب‌های بی‌شماری نوشته شده، اما درباره‌ی زنانی که آن‌ها را بزرگ کردند تقریبا چیزی گفته نشده است. نگارنده، همین خلأ را هدف گرفته و زندگی البرتا کینگ، لوییز لیتل و بردیس بالدوین را در کانون کتاب قرار داده است. هر سه زن در حدود آغاز قرن بیستم به دنیا آمدند و در دورانی رشد کردند که تبعیض نژادی بر همه‌ی جنبه‌های زندگی سیاه‌پوستان آمریکا سایه انداخته بود. هرچند که کتاب زندگی هر یک از این مادران را جداگانه دنبال می‌کند اما هدفش صرفا روایت موازی سه بیوگرافی نیست. در کتاب بحث شده است که هرکدام از این زنان، در دل محدودیت‌های شدید اجتماعی، ارزش‌هایی را به پسرانشان منتقل کردند که بعدها در نقش تاریخی آنان بازتاب یافت. لوییز لیتل، خود متأثر از فعالیت‌های جنبش گارویسم وجهه‌های فعالیت سیاسی را به فرزندانش آموخت. بردیس بالدوین، جیمز را به نوشتن و بیان خود از طریق کلمات ترغیب کرد. البرتا کینگ درس‌های تربیتی خود را بر پایه‌ی ایمان مذهبی و عدالت اجتماعی بنا نهاد. کتاب این پیوندها را نه به ‌عنوان تصادف، بلکه به‌عنوان میراثی مستقیم از مادر به فرزند روایت می‌کند. افزون بر این‌، نگارنده در لابه‌لای سرگذشت این سه زن، به خشونت پلیسی، محرومیت‌های قانونی و فشارهای اقتصادی و اجتماعی‌ای می‌پردازد که زنان سیاه‌پوست در آن دوران با آن دست‌وپنجه نرم می‌کردند. این رویکرد کتاب را به چیزی فراتر از سه سرگذشت فردی بدل می‌کند: تلاشی برای بازنویسی جایگاه مادری سیاه‌پوست در روایت رسمی از تاریخ آمریکا. پایان مشترک هر سه داستان هم تلخ است: هر سه زن زنده ماندند تا مرگ خشن یا آسیب‌های عمیق روحی‌روانی به فرزندشان را ببینند، سرنوشتی که کتاب با همان صداقتی روایت می‌کند که در توصیف دوران کودکی و تربیت آن‌ها به کار برده است. همین توازن میان امید و فقدان، میان قدرت انتقال ارزش‌ها و هزینه‌ی سنگینی که این زنان برای آن پرداختند، اثر حاضر را از یک ادای احترام ساده به کتابی با عمق تحلیلی واقعی درباره مادری، نژاد و تاریخ آمریکا تبدیل می‌کند.