کتاب شهادت درخت

عنصرالمعالی کیکاووس بن اسکندر بن قابوس زیاری از امیرزادگان دودمان زیاریان و نویسنده کتاب قابوس‌نامه بود. تبار کیکاووس از خاندانی است که در نواحی طبرستان و گرگان سال‌ها حکومت می‌کنند و امارت می‌کنند. اما در حالی که باید به خود بیاورد وجود دارد. کیکاووس حاصل ازدواج اسکندر بن قابوس زیاری و دختر مرزبان بن رستم باوندی بود.به روایتی او که از ۲۱ سال امیری درگذشت. نظر مورخان در این مورد بسیار متفاوت و گوناگون است. کیکاووس بیشتر عمر خود را دور از وطن به عنوان یک نجیب‌زاده تبعیدی، در خدمت سلاطین معاصر گذراند. او در رکاب سلطان مودود و ابوالسوار شاوور در جنگ‌هایی علیه غیرمسلمان‌های هندوستان و ماورای قفقاز شرکت کرد و در یکی از این جنگ‌ها، در گرجستان، مجروح شد و بر روایتی درگذشت. بنا بر روایت دیگر، او سپس به لاهور، نزد شیرزاد بن مسعود، رفت و تا دهه آخر قرن پنجم زنده بود.کیکاووس بیش از هر چیز، به خاطر نگارش پندنامه‌ای به زبان فارسی می‌شود که برای نصیحت پسر و جانشینش، گیلانشاه زی، به رشته تحریر درآورد. این پندنامه، قابوس‌نامه نامیده می‌شود. قابوس‌نامه کتاب مهمی در ادبیات فارسی برشمرده می‌شود که در چهل و چهار باب، از حکایت‌های گوناگون عبرت‌آور است و با متنی ساده و نزدیک به فارسی کیفیت امروزی نوشته‌شده است. کیکاووس با تجربه‌های تجربی خود در این کتاب تصویر بسیار کاملی از جامعه ایران در قرون میانه ارائه می‌کند که از دیدگاه یک اشرف‌زاده که مسائل مربوط به زندگی رعایا را می‌داند، بیان می‌کند.