کتاب روان های روشن

«روان‌های روشن» حکایت‌های پندآموز از ادب فارسی‌ است که دکتر غلامحسین یوسفی آن‌ها را جمع‌آوری و تدوین کرده است. این حکایات و داستان‌های جذاب و عبرت‌آموز از فرهنگ پارسی است که با آوردن شواهدی از بزرگان غرب نیز تقویت و زینت شده‌اند.
روان های روشن بیست نوشته است که هدف نویسنده از روایت آن‌ها، به دست دادن تصویری از شخصیت و ویژگی‌های معنوی و اخلاقی چهره‌هایی است که در شماری از حکایات و تمثیلات فارسی نشان داده شده‌اند؛ «تصویرهایی از روان‌هایی روشن و جان‌هایی پاک» که روزها و ساعت‌ها خاطر نویسنده کتاب را خوش داشته‌اند و در نظر وی پرلطف و جذاب آمده‌اند. ویژگی مشترک این شخصیت‌ها برخورداری از صفات در خور شأن و حیثیت انسانی و معنی و کیفیت بخشیدن به زندگی و نشانی از کمال مطلوب است؛ شخصیت‌هایی که در ادب فارسی نظایر فراوان دارند. عنوان هر نوشته‌ به گونه‌ای بیانگر محتوای آن است. کتاب با مطلبی با عنوان «از علی آموز...» آغاز می‌شود که بررسی داستانی معروف در باب مولای متقیان علی(ع) از دفتر اول مثنوی مولوی بیانگر اخلاص ایشان است. عنوان مطلب بعدی «مظهر حق و انصاف» است؛ داستانی از بوستان سعدی درباره آن حضرت، گویای حق پذیری او.
نویسنده در هر گفتار، ضمن تمهید مطلب، به تناسب آیه‌ای از قرآن یا حدیثی نبوی یا گفتاری از یکی از بزرگان دین یا مشاهیر ادب و حکمت شرق و غرب چاشنی کلام ساخته و در مواردی به داستانی یا نکته‌ای تاریخی اشاره کرده و داستان یا داستان‌های مشابه آن را نیز آورده و گاه‌گاه به تطبیق آن با داستان‌های دیگر در فرهنگ دیگر اقوام مبادرت کرده و، از این راه ضمن تحلیل هر یک از داستان‌ها، اطلاعات باارزشی به مناسبت‌های گوناگون افزوده است. نویسنده در مقدمه می‌نویسد: «در هر فصل آنچه به‌صورت تداعی معانی و جریان طبیعی اندیشه و تخیل به ذهن نویسنده خطور کرده، به قلم آمده است. به این سبب است که هیچ آداب و ترتیبی نجسته و آن‌چه بر اثر تأمل و تخیل بر من گذشته، بازگرفته‌ام. تنها انتخابی که در میان بوده، کوتاهی داستان‌هاست تا در حوصله‌ی یک فصل از چنین کتابی باشد و نیز تنظیم یادداشت‌ها که بعد صورت گرفته و در پای صفحات آمده است.»
«عزّت و آزادگی»، «در راه حق»، «اندرز مسیح»، «حفظ ناموس مردم»، «پاس دوستی»، «ندای عدالت»، «زن پاکدامن»، «مرگ، حق است»، «مددکاری، ایثار» و... عنوان برخی از مطالب این کتاب است.
«روان‌های روشن» حکایت‌هایی پندآموز از بزرگان است که نشان می‌دهد ما نیز می‌توانیم به زندگی خویش اعتلا ببخشیم و اثری نیکو در زندگی از خود به جا بگذاریم.