کتاب ترجمه

کتاب «ترجمه: نظریات دانشمندان پیرامون ترجمه» به گردآوری راینر شولت، مجموعه‌ای است از مهم‌ترین نوشته‌های سه قرن اخیر درباره‌ی این‌که وقتی متنی از زبانی به زبان دیگر می‌رود، چه اتفاقی برایش می‌افتد؛ و همین پرسش ساده، در این اثر، به یکی از پیچیده‌ترین بحث‌های فکری درباره‌ی زبان بدل می‌شود. این مجموعه شامل بیست‌ویک مقاله از نویسندگان و متفکرانی است که از قرن هفدهم تا قرن بیستم، از انگلستان تا مکزیک، درباره‌ی ماهیت و امکان ترجمه‌ی ادبی نوشته‌اند. کتاب با مقاله‌ای از جان درایدن آغاز می‌شود که یکی از نخستین کوشش‌های نظام‌مند برای طبقه‌بندی شیوه‌های ترجمه به‌شمار می‌رود، و مسیرش را از میان نوشته‌های شوپنهاور، شلایرماخر، ویلهلم فون هومبولت، گوته و دانته گابریل روزتی می‌گذراند تا به نیچه و نگاه او به دشواری ترجمه برسد. بخش مهمی از کتاب هم به قرن بیستم اختصاص دارد: مقاله‌ی معروف والتر بنیامین با عنوان «وظیفه‌ی مترجم»، نوشته‌ی ازرا پاوند درباره‌ی گیدو کاوالکانتی، تأملات اورتگا ای گاست درباره‌ی رنج و شکوه ترجمه، ولادیمیر نابوکوف و مسئله‌ی ترجمه‌ی «یوگنی اونگین»، و در ادامه یاکوبسن، اکتاویو پاز، ریفاتر و در پایان ژاک دریدا. این مقالات با هم بحث نمی‌کنند، آن‌ها در گفت‌وگویی طولانی و بی‌زمان با یکدیگرند. یک سوال مشترک همه‌ی آن‌ها را به هم پیوند می‌دهد: آیا اصلا ترجمه‌ی کامل ممکن است؟ مترجم باید به کلمه وفادار بماند یا به روح متن؟ ترجمه کپی‌برداری است یا نوعی آفرینش تازه؟ برخی از نویسندگان، مثل درایدن یا گوته، به این پرسش‌ها از زاویه‌ای عملی و صنعتگرانه نگاه می‌کنند، حال آنکه بنیامین و دریدا آن را به بحثی فلسفی درباره‌ی رابطه‌ی زبان، معنا و حقیقت بدل می‌کنند. ارزش این گردآوری در همین کنار هم چیدن دیدگاه‌های ناهم‌زمان است؛ خواننده می‌تواند ببیند که نگاه به ترجمه در طول سه قرن چگونه از دغدغه‌ای فنی به یکی از مسائل مرکزی فلسفه‌ی زبان و نظریه‌ی ادبی تبدیل شده است. این اثر برای مترجمانی که می‌خواهند با ریشه‌های فکری ترجمه آشنا شوند و دانشجویانی که قصد دارند مسیر شکل‌گیری و تحول مباحث ترجمه را بشناسند، اثری خواندنی و مفید است. مطالعه‌ی آن را به مترجمان، دانشجویان ادبیات و زبان‌شناسی و همه‌ی علاقه‌مندان به فلسفه‌ی زبان و زبان‌شناسی پیشنهاد می‌کنیم.