کتاب ضد یادها

«ضد یادها» عنوان کتابی از مسعود بهنود، روزنامه‌نگار و پژوهشگر تاریخ معاصر ایران است که حاصل سال‌ها یادداشت‌برداری روزانه‌ی او از دیدارها، گفت‌وگوها و رخدادهایی است که در مسیر فعالیت مطبوعاتی‌اش تجربه کرده. این یادداشت‌ها که در طول نزدیک به سه دهه در دفترچه‌ای شخصی نوشته شده بودند، بعدها گزینش و در قالب کتابی با ساختاری غیرخطی منتشر شدند؛ اثری که نشر علم آن را روانه‌ی بازار کرده و در حجمی نزدیک به چهارصد و چهل صفحه در اختیار خواننده قرار می‌دهد.
نام کتاب به‌گفته‌ی خود نویسنده از عنوان اثر شناخته‌شده‌ی آندره مالرو یعنی «ضدخاطرات» وام گرفته شده است. بهنود این عنوان را برگزیده چون نوشته‌هایش را نه خاطره‌ای منسجم و کلاسیک می‌داند و نه یادداشت روزانه به معنای متعارف آن، بلکه چیزی میان این دو گونه؛ مجموعه‌ای از برش‌های کوتاه که هرکدام، بی‌ارتباط مستقیم با بخش پیش و پس از خود، گوشه‌ای از یک دیدار، یک برخورد یا یک لحظه‌ی تاریخی را ثبت می‌کنند. همین بی‌نظمی عمدی در چینش مطالب، یکی از ویژگی‌های شاخص کتاب است؛ خواننده به‌جای دنبال‌کردن یک روایت پیوسته، با قطعاتی مستقل روبه‌رو می‌شود که هرکدام می‌توانند به‌تنهایی خوانده شوند.
بخش قابل‌توجهی از این یادداشت‌ها به دوران کودکی نویسنده و برخی رخدادهای مهم تاریخ معاصر ایران گره خورده است؛ رخدادهایی که به‌گفته‌ی بهنود در شکل‌گیری نگاه او به زندگی و تاریخ تأثیرگذار بوده‌اند. در کنار این خاطرات شخصی، کتاب به برخوردها و شنیده‌های نویسنده درباره‌ی چهره‌های گوناگونی می‌پردازد که در طول سال‌های فعالیت روزنامه‌نگاری با آن‌ها آشنا شده یا درباره‌شان چیزی شنیده است؛ از چهره‌های سیاسی و فرهنگی گرفته تا افراد کمترشناخته‌شده‌ای که هرکدام به‌نوعی در حافظه‌ی نویسنده ماندگار شده‌اند. برخی از این نام‌ها به همان شکل اصلی حفظ شده و برخی دیگر به دلایلی که نویسنده مشخص نکرده، تغییر یافته‌اند.
سبک نگارش بهنود در این کتاب همان‌طور که در دیگر آثارش نیز دیده می‌شود، بیشتر به روایت‌گری نزدیک است و ارزش اصلی این کتاب در نحوه‌ی بازآفرینی فضا، لحن گفت‌وگوها و جزئیات انسانی رخدادهاست. «ضد یادها» برای خوانندگانی مناسب است که به تاریخ معاصر ایران از دریچه‌ای شخصی و غیررسمی علاقه دارند و ترجیح می‌دهند به‌جای مطالعه‌ی یک روایت پیوسته و زمان‌مند، با تکه‌های پراکنده‌ای از خاطره و مشاهده روبه‌رو شوند که در کنار هم تصویری چندپاره اما زنده از یک دوره و آدم‌هایش می‌سازند.