کتاب بهجت افزا

«بهجت‌افزا» اثر محمدمهدی چرپادقانی و تصحیح و تحقیق امید سروری گلپایگانی، داستانی عاشقانه‌ به یادگار مانده از دوره‌ی صفوی است. محمدمهدی چرپادقانی از منشیان دربار شاه‌عباس اول و شاه‌سلطان صفی، این داستان را براساس روایتی که خود از درویشی به نام بابایوسف شوشتری شنیده، نوشته است.
«بهجت افزا» شرح مفصل عشق و سفرهای «بدیع‌الزمان» و حوادثی است که بر او می‌گذرد. این داستان، حکایت عشق تاجری جوان به نام بدیع‌الزمان به پریزاد، دختر خاقان چین است. بدیع‌الزمان قصد دارد برای تجارت به بغداد سفر کند. او در حدود سبزوار با پیری که به تازگی از سفر چین بازگشته روبه‌رو می‌شود و با شنیدن اوصاف دختر خاقان از آن پیر، نادیده دل به شاهزاده می‌بندد و راهی چین می‌شود.
داستان بهجت‌افزا بیانگر رشد و رواج داستان و رویکرد اهل هنر آن زمان به ادبیات داستانی است؛ نویسنده در توصیفات خود به گلستان سعدی و در برخی قسمت‌های داستان به کلیله و دمنه نظر داشته است. نثر این کتاب به شیوه‌ی بینابین دوره‌ی صفوی است. داستان «بهجت‌افزا» در ردیف آثاری چون محبوب‌القلوب، زینت‌المجالس و گلشن خیالات قرار دارد؛ با این تفاوت که «بهجت افزا»، یک داستان بلند است. اثر، رمانسی منثور آمیخته با نظم است و ویژگی‌های رمانس را دارد؛ قصه‌ای خیالی با حادثه‌ها و شخصیت‌های غیرعادی، صحنه‌های عجیب و غریب، ماجراهای شگفت‌انگیز، عشق‌های احساساتی و پرشور و... شخصیت‌های رمانس مظهر یکی از قشرهای اجتماعی یا نماد یکی از ارزش‌ها یا ضدارزش‌های جامعه و زمانه‌ی خاصی هستند که در آن زندگی می‌کنند. بنابراین داستان «بهجت‌افزا» از نظر فکری و محتوایی به مفاهیمی مانند عشق، توجه به زندگی عامه‌ی مردم، ارتباطات طبقات پایین‌دستی جامعه با مراکز قدرت، نشر اخلاق و پایبندی به اصول و نیز اعتقاد به مذهب تشیع و باور به مشیت الهی و سرنوشت و فطرت انسان می‌پردازد.
شیوه‌ی داستان با درونمایه‌ی داستان‌های سفری و به بیان امروزی پیرنگ آن براساس سفر است و بن‌مایه‌های عیاری در آن دیده می‌شود. در بعد ادبی، مولف با بکارگیری انواع شگردهای بیانی و بدیعی، به زیبایی‌های لفظی و معنوی کلام افزوده است و بسامد کاربرد عناصر تصویرساز در حوزه بیان بیشتر از موارد دیگر است. علاوه بر این موارد این کتاب وضعیت تاریخی، فرهنگی و اجتماعی دوره‌ای خاص از تاریخ ایران را نیز بازتاب می‌دهد.
«بهجت‌افزا» برای پژوهش‌گران علاقه‌مند به ادبیات داستانی، تاریخ تطور و سیر داستان در عهد صفوی و ادبیات عامیانه کتابی مفید و برای خوانندگان عام لذت‌بخش است.