کتاب عکاشی

کتاب «عکاشی: عکس‌نقاشی‌های مریم زندی و ابراهیم حقیقی» اثری تصویری و هنری است که نامش از ترکیب دو واژه‌ی «عکاسی» و «نقاشی» ساخته شده است. این کتاب را مریم زندی عکاس پرتره، و ابراهیم حقیقی طراح گرافیک و نقاش، با هم پدید آورده‌اند و پرسشی که پروژه حول آن شکل گرفته ساده است: وقتی روی یک عکس نقاشی می‌شود، اثر نهایی هنوز عکس است یا نقاشی؟ پاسخ این کتاب در خود تصویرهاست و هیچ‌کدام از دو رسانه را به‌تنهایی نمی‌پذیرد.
هسته‌ی کتاب مجموعه‌ای از عکس‌های سیاه‌وسفید است که زندی از چهره‌ی نقاشان معاصر ایران گرفته است. حقیقی روی این پرترگی‌ها با آبرنگ، گواش، مدادرنگی و کلاژ کار کرده و کوشیده است در انتخاب شیوه، به روش کار هنرمند صاحب عکس نزدیک شود. به این ترتیب، هر تصویر دو لایه دارد. زیرین‌ترین لایه نگاه دوربین به یک چهره است و روی آن، مداخله‌ای نقاشانه قرار می‌گیرد که سبک و جهان بصری همان هنرمند را به یاد می‌آورد. این آثار نخستین‌بار در اردیبهشت ۱۳۷۴ در گالری گلستان به نمایش درآمدند و این کتاب، شکل چاپی و ماندگار همان نمایشگاه است. نتیجه نوعی گفت‌وگوی سه‌سویه میان عکاس، نقاش و سوژه‌هایی است که خودشان نقاش‌اند.
متن در این کتاب نقش حاشیه‌ای دارد و تصویر محور اصلی است. کتاب با نوشته‌ای از بهزاد حاتم با عنوان «پیوند ارزش‌ها» آغاز می‌شود. پس از آن، گفت‌وگوی هادی چپردار و بینا سرکار الیاس با زندی و حقیقی را با عنوان «پرتره‌های موازی» می‌خوانیم که برای مجله‌ی International Gallery در بمبئی و در سال ۲۰۰۶ انجام شده است. در این گفت‌وگو از چگونگی شکل‌گیری پروژه و رابطه‌ی میان دو رسانه سخن می‌رود. خواننده بنابراین هم با خود آثار روبه‌رو می‌شود و هم با توضیح خالقانشان درباره‌ی نگاهی که پشت آن‌ها بوده است.
آنچه در کتاب «عکاشی» عرضه می‌شود تجربه‌ای بین‌رشته‌ای است که مرز ثبت واقعیت و مداخله‌ی خلاقانه را کمرنگ می‌کند و در عین حال نگاهی به چهره‌ها و جهان کاری شماری از نقاشان معاصر ایران می‌دهد. چون حجم متن کم است، مطالعه‌ی کتاب بیش از خواندن، تماشا و مکث روی تصویرهاست.