کتاب مانیفست فلسفه 1 و 2

کتاب «مانیفست فلسفه 1 و 2» به قلم آلن بدیو، در واقع، ترکیب دو اثر مجزاست که با فاصله‌ی نزدیک به 20 سال از یکدیگر منتشر شده‌اند. نویسنده‌ی این بیانیه‌های فلسفی، آلن بدیو، از پرنفوذترین فیلسوفان فرانسوی معاصر است که البته در مراکش به‌دنیا آمده است. اندیشه‌های او تحت تأثیر افلاطون، هگل، لاکان و دلوز شکل گرفته و البته منتقد هم فلسفه‌ی تحلیلی و هم پست‌مدرنیسم به‌شمار می‌آید. بدیو در مانفیست نخست، که در سال 1989 به‌چاپ رسید، در برابر گفتمان رایج دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰، یعنی اعلام «پایان فلسفه» توسط جریان‌های پست‌مدرن و میراث‌داران هایدگر، موضع می‌گیرد. بدیو در آنجا می‌کوشد فلسفه را به‌مثابه‌ی نظامی منسجم، که او آن را «افلاطون‌گرایی کثرت» می‌نامد، بازسازی کند؛ نظامی که حول چهار رویه‌ی صدق یا چهار شرط فلسفه سازمان می‌یابد: علم (به‌طور خاص ریاضیات و نظریه‌ی مجموعه‌ها)، سیاست (در معنای پسامارکسیستی متأثر از سنت فرانسوی)، هنر (به‌ویژه شعر، از هولدرلین تا سلان) و عشق (به‌روایت لاکان، یعنی صدقی که از شکاف میان دو موضع جنسیتی برمی‌خیزد). مانیفست نخست، در واقع نسخه‌ای چکیده و خوانا از اثر بزرگ بدیو، «هستی و واقعه (۱۹۸۸)»، به شمار می‌رود. مانیفست دوم، 20 سال پس از اولی منتشر شد، اما این بار بدیو با وضعیتی معکوس روبه‌روست: اگر در ۱۹۸۹ فلسفه را تهدید نابودی و اعلام پایان آن، در میان گرفته بود، در دوران نگارش مانیفست دوم، فلسفه از فزونی نوشته‌های مصنوعی و سطحی رنج می‌برد. واژه‌ی «فلسفه» به نام تجاری برنامه‌های رسانه‌ای، کافه‌ها، باشگاه‌های سلامتی، و مجلات تبدیل شده و بانک‌ها و کمیسیون‌های دولتی آن را برای صدور رأی در باب اخلاق و حقوق به خدمت گرفته‌اند؛ به‌گفته‌ی بدیو، فلسفه در این فرایند به همان چیزی فروکاسته شده که قدیمی‌ترین دشمنش بود: اخلاق محافظه‌کار. در نهایت، گفتنی است که خواندن این مانفیست‌ها زمانی بهترین نتیجه را می‌دهد که پی‌درپی و در کنار هم خوانده شوند؛ زیرا مانیفست دوم عملا ادامه و واکنشی به نخستین است، نه اثری کاملا مستقل. علت چاپ یکجای آن‌ها در ترجمه‌ی فارسی نیز همین می‌باشد.