کتاب این آب آشامیدنی نیست

نوولای «این آب آشامیدنی نیست» نوشته‌ی علی اسدی که توسط نشر چشمه و در مجموعه‌ی «هزاردستان» منتشر شده است، روایتی ظریف و چندلایه از زیست انسان معاصر در تهران امروز به دست می‌دهد؛ روایتی که در مرز میان خاطره، رویا و واقعیت حرکت می‌کند و از دل جزئی‌ترین تجربه‌های روزمره، به پرسش‌های عمیق‌تری درباره‌ی هویت، معنا و نسبت فرد با جهان پیرامون می‌رسد. این اثر، که در قالب داستان بلند یا نوولا نوشته شده، نشان‌دهنده‌ی تداوم دغدغه‌های فکری و اجتماعی نویسنده است؛ دغدغه‌هایی که نه در قالب شعار، بلکه در بافت روایت و ساختار ذهنی شخصیت‌ها بروز می‌یابد. داستان بر پایه‌ی روایت اول‌شخص شکل گرفته و زمان در آن خطی و منظم نیست. گذشته و حال مدام در هم می‌لغزند و خاطرات کودکی، تجربه‌های خانوادگی، عشق و شکست‌های عاطفی، همچون تکه‌هایی پراکنده کنار هم می‌نشینند. علی اسدی با زبانی دقیق و تصویری، فضایی می‌سازد که در آن مرز میان آنچه واقعا رخ داده و آنچه در ذهن راوی بازسازی یا خیال‌پردازی شده، دائما جابه‌جا می‌شود. این شگرد روایی، نه صرفا یک بازی فرمی، بلکه بازتابی از وضعیت ذهنی انسان معاصر است؛ انسانی که حافظه‌اش پیوسته در حال بازنویسی گذشته و معنا دادن دوباره به اکنون است. نقطه‌ی آغاز روایت، شخصیتی به نام جعفر است؛ مردی میانسال، ساده‌دل و حاشیه‌نشین که روزهایش را در پارک محله می‌گذراند و رابطه‌ای صمیمی با مادرش و پیرمرد نگهبان پارک دارد. زندگی جعفر با دغدغه‌های کوچک، دلخوشی‌های محدود و اصطکاک‌های گاه‌به‌گاه با نوجوانان محله تعریف می‌شود. حادثه‌ای ناگهانی در پارک که به زخمی‌شدن یک نوجوان می‌انجامد به گره‌ی مرکزی داستان بدل می‌شود؛ رخدادی که اگرچه در ظاهر ساده است، اما در ذهن شاهد نوجوان ماجرا، اثری ماندگار می‌گذارد. از این‌جا روایت به ذهن و زندگی سینا اربابی منتقل می‌شود؛ نوجوانی که شاهد آن واقعه بوده و سال‌ها بعد، در بزرگسالی، همچنان زیر سایه‌ی آن خاطره زندگی می‌کند. سینا که اکنون نویسنده و مقاله‌نویس است، درگیر رابطه‌ای پرتنش با دختری به نام الی است و میان زندگی روزمره، خاطرات کودکی و خیال‌پردازی‌های ذهنی سرگردان مانده. رفت‌وبرگشت‌های زمانی روایت، نه‌تنها گذشته‌ی سینا را آشکار می‌کند، بلکه نشان می‌دهد چگونه یک لحظه‌ی ظاهرا پیش‌پاافتاده می‌تواند به کانون شکل‌گیری هویت، ترس‌ها و انتخاب‌های بعدی فرد تبدیل شود. «این آب آشامیدنی نیست» در کنار روایت فردی، نگاهی انتقادی به جامعه و مناسبات انسانی نیز دارد. تهران داستان، شهری آشنا اما ناآرام است؛ فضایی که در آن روابط انسانی شکننده‌اند و معناها به‌سادگی آلوده می‌شوند. طنز تلخ نویسنده، به‌ویژه در توصیف موقعیت‌های روزمره و روابط عاطفی، لایه‌ای از فاصله‌گذاری انتقادی ایجاد می‌کند و مانع از فروغلتیدن روایت به احساس‌گرایی صرف می‌شود. در مجموع، این نوولا اثری است درباره‌ی حافظه و تردید؛ درباره‌ی این‌که چگونه خاطره و رویا می‌توانند واقعیت را مخدوش یا بازتعریف کنند. «این آب آشامیدنی نیست» برای خوانندگانی که به داستان‌های معاصر ایرانی، روایت‌های ذهنی، و کاوش در پیچیدگی‌های عاطفی و اجتماعی انسان امروز علاقه‌مندند، اثری تأمل‌برانگیز و ماندگار به‌شمار می‌آید.