کتاب ناصر؛ آخرین عرب

کتاب «ناصر؛ آخرین عرب» اثر سعید خلیل ابوریش به‌عنوان یکی از مهم‌ترین زندگی‌نامه‌های پژوهشی درباره‌ی جمال عبدالناصر شناخته می‌شود. نویسنده که خود فلسطینی‌تبار و بزرگ‌شده‌ی مصر است، از مشاهدات مستقیم، ارتباطات خانوادگی و دسترسی به اسناد آرشیوی کمترشناخته‌شده استفاده کرده تا تصویری دقیق و مستند از زندگی و دوره‌ی سیاسی ناصر ارائه دهد. کتاب با رویکردی تحلیلی نوشته شده و تلاش دارد جایگاه این رهبر سیاسی را بدون اغراق یا تخریب بررسی کند.
ابوریش به دوران کودکی، نوجوانی و ورود ناصر به فعالیت نظامی می‌پردازد؛ دوره‌ای که تجربه‌ی شکست ۱۹۴۸ در فلسطین تأثیر عمیقی بر نگاه سیاسی او گذاشت. سپس نویسنده توضیح می‌دهد که چگونه ناصر به‌عنوان یک افسر جوان توانست در انقلاب ۱۹۵۲ نقش محوری داشته باشد و نظام سلطنتی مصر را کنار بزند. نویسنده نشان می‌دهد که چگونه در فاصله‌ی ۱۹۵۶ تا ۱۹۶۴، ناصر به نماد وحدت‌خواهی عربی تبدیل شد و نقش مهمی در سیاست‌های سوریه، یمن، الجزایر و سودان داشت. ابوریش به اشتباهات و محدودیت‌های حکومت ناصر نیز می‌پردازد. شکست نظامی در یمن، تشدید فضای امنیتی داخلی، سرکوب مخالفان، وابستگی اقتصادی به شوروی و فروپاشی ارتش مصر در جنگ شش‌روزه‌ی ۱۹۶۷ از جمله مواردی است که نویسنده با استناد به اسناد و گفت‌وگوهای منتشرنشده بررسی می‌کند.
در مجموع کتاب تصویری چندوجهی از ناصر ارائه می‌دهد؛ چهره‌ای که ابوریش او را «آخرین عرب» می‌نامد، زیرا معتقد است پس از مرگ او دیگر هیچ رهبر عربی نتوانست گفتمان واحد و فراگیر ملی‌گرایی عربی را پیش ببرد. این زندگی‌نامه با تمرکز بر اسناد تاریخی و روایت‌های دست‌اول، امکان درک دقیق‌تری از نقش ناصر در تحولات خاورمیانه و دلایل اهمیت او در تاریخ معاصر عرب فراهم می‌کند.