کتاب خود دوست داشتنی‌ام

کتاب تصویری «خود دوست داشتنی‌ام» نوشته‌ی سامانتا برگر و با تصویرگری کراسکوئه اثری الهام‌بخش در حوزه‌ی آموزش هیجانی-اجتماعی کودکان است که با زبانی ساده و تصاویری پرانرژی، پیام پذیرش خود، عزت‌نفس و اصالت خلاقانه را منتقل می‌کند. این کتاب که برای کودکان خردسال (تقریبا ۳ تا ۷ سال) طراحی شده، با تکیه بر روایت بازیگوش و گفت‌وگومحور، امکان بلندخوانی موثر و گفت‌وگوی آموزشی را فراهم می‌آورد. داستان با هنرمندی آغاز می‌شود که در برابر کاغذ سفید، دختربچه‌ای را طراحی می‌کند اما به طرح خود اطمینان ندارد. او بارها می‌کوشد با پاک‌کردن و تغییر دادن جزئیات-از موها و اندام گرفته تا پس‌زمینه-به تصویری «ایده‌آل» برسد. پیش از آن‌که این چرخه‌ی بازبینی ادامه یابد، شخصیت کوچک تصویر جان می‌گیرد. او که ویوا نام دارد، با قاطعیت اعتراض می‌کند و می‌گوید نمی‌خواهد پاک شود یا تغییر شکل دهد. ویوا با افتخار اعلام می‌کند خودش را همان‌گونه که هست دوست دارد و از هنرمند-و خوانندگان-می‌خواهد «به داشته‌هات افتخار کنی». با پیشرفت روایت، شعار ویوا به ترجیع‌بندی شاد و آهنگین بدل می‌شود؛ ترجیع‌بندی‌ای که متن پرنشاط را با آبرنگ‌های جسورانه و زنده‌ی کراسکوئه همراه می‌کند. این هم‌نشینی متن و تصویر، پیام کتاب را تقویت می‌کند: به‌جای تعقیب کمال دست‌نیافتنی یا همسان‌شدن با معیارهای بیرونی، فردیت و بیان شخصی را جشن بگیریم. روایت نشان می‌دهد که خلاقیت، زمانی اصیل و رهاست که جرقه‌ی اولیه‌ی آفرینش محترم شمرده شود. از منظر مضمونی، پذیرش خود و هویت در مرکز کتاب قرار دارد. داستان به کودکان می‌آموزد آنچه گاه «نقص» نامیده می‌شود، در واقع می‌تواند ویژگی منحصربه‌فردی باشد که شایسته‌ی ارزش‌گذاری و شادی است. مقاومت مطمئن ویوا در برابر تغییر، نمادی روشن از این پیام است که هر فرد-کودک یا بزرگسال-حق دارد خود را همان‌گونه که هست ارزشمند بداند. خلاقیت و اصالت مضمون مهم دیگری است که از خلال تعامل هنرمند و ویوا برجسته می‌شود. کتاب به‌طور ضمنی نشان می‌دهد تردید و بازبینی بخشی از فرایند خلق‌اند، اما اصالت زمانی شکل می‌گیرد که صدای درونی و نگاه یگانه‌ی خالق حفظ شود. بدین‌ترتیب، اثر هم برای کودکان در حال کشف هویت هنری خود معنادار است و هم برای بزرگسالانی که نقش راهنما یا مربی دارند. توانمندسازی و صدا داشتن نیز نقشی محوری دارد. جان‌گرفتن ویوا و بیان خواسته‌هایش، کودکان را به داشتن صدا، ابراز نظر و دفاع محترمانه از خود تشویق می‌کند. ریتم زبانی و گفت‌وگوی پرانرژی متن، این پیام را تقویت می‌کند که هرکس چیزی ارزشمند برای گفتن دارد و شایسته‌ی شنیده‌شدن است. از حیث قوت‌ها، کتاب با پیامی تأییدکننده و روشن درباره‌ی عزت‌نفس، تصویرگری جذاب و پرحس و نثری آهنگین و مناسب بلندخوانی می‌درخشد. در عین حال، محدودیت‌های آن نیز قابل اشاره‌اند: مضمون پذیرش خود برای برخی مخاطبان آشناست و دامنه‌ی سنی اثر عمدا به خردسالان محدود شده است؛ هرچند همین ویژگی‌ها آن را برای آموزش اولیه و خواندن مشترک بسیار کارآمد می‌کند. در جمع‌بندی، «خود دوست داشتنی‌ام» کتابی تصویری شاد و تأییدکننده است که با زبانی ساده و تصاویری پویا، از فردیت، اعتمادبه‌نفس و اصالت خلاقانه دفاع می‌کند. شخصیت سرزنده‌ی ویوا و ترجیع‌بند به‌یادماندنی کتاب، کودکان را دعوت می‌کند ویژگی‌های منحصربه‌فرد خود را بپذیرند و بی‌هراس از قضاوت، خودشان باشند. این اثر انتخابی مناسب برای کتابخانه‌های کودک، کلاس‌های پیش‌دبستانی و برنامه‌های رشد هیجانی-اجتماعی است-به‌ویژه آن‌جا که یادگیری از مسیر هنر و گفت‌وگو دنبال می‌شود.