کتاب حقوق متقابل کودک و ولی

در این کتاب، در هر مبحث، نظرات فقهای امامیه و فقهای عامه (مذاهب چهارگانه) مطرح شده و مورد بررسی قرار گرفته است. در برخی موارد نیز حقوق ایران و حقوق برخی از کشورها از جمله فرانسه و انگلستان و همچنین اعلامیه جهانی حقوق کودک و کنوانسیون حقوق کودک، تحت عنوان حقوق تطبیقی، مورد بررسی واقع شده است. در هر یک از بخش‌های فقه امامیه، فقه عامه و حقوق تطبیقی، موضوعات یکسانی به‌طور موازی مطرح شده تا امکان بررسی تطبیقی آنها به‌راحتی امکان‌پذیر باشد. در بخش فقه امامیه، نظرات مختلف اعم از مشهور و غیرمشهور در هر مبحث، مطرح و مستندات و استدلال‌های هر دسته، تا حد امکان، جداگانه مورد بررسی قرار گرفته است. سعی بر آن بوده است که در هر مسئله نظرات فقهای متقدم و متأخر و معاصر منعکس گردد. در بخش فقه عامه، نظرات هر یک از مذاهب اربعه به‌طور جداگانه و به ترتیب تقدم تاریخی آنها مطرح شده است. در برخی از مباحث که حقوق ایران مورد بررسی قرار گرفته است، علاوه بر ذکر مواد قانونی، آراء اساتید حقوق نیز طرح و بررسی شده است. در مورد حقوق دیگر کشورها نیز قوانین برخی از کشورهای اسلامی مانند مصر و سوریه و قوانین خانواده‌های مهم حقوقی مانند فرانسه و انگلستان و نیز موادی از اعلامیه جهانی حقوق کودک و کنوانسیون حقوق کودک مورد بررسی قرار گرفته است. در مباحثی به تناسب و اقتضای مسائل مطروحه به جنبه‌های تربیتی و روانشناسی، علاوه بر جنبه‌های فقهی و حقوقی نیز پرداخته شده است. این کتاب مشتمل بر چهار بخش و هر بخش نیز دربردارنده چند فصل است. بخش اول به کلیات اختصاص دارد و شامل سه فصل است. در فصل اول از مفهوم حق، مشخصات و ویژگی‌های آن و اقسام حق، سخن به میان آمده است. در فصل دوم، مفهوم ولایت، اقسام آن (ولایت قهری، وصایت و قیمومت)، این که ولایت با چه کسانی است، شرایط ولایت و قلمرو آن و پایان ولایت بحث و بررسی شده است. فصل سوم بخش اول، مربوط به کودکی، پایان کودکی و محجوریت (بلوغ و رشد) است که در آن مفهوم کودک، طفل، صبی، صغیر، شروع کودکی، اقسام صغیر، حقیقت بلوغ، بلوغ در فقه امامیه و عامه و حقوق، رشد و چگونگی احراز آن مورد بحث واقع شده است. بخش دوم کتاب در مورد حقوق کودک بر ولی بوده و شامل سه فصل است. فصل اول به بحث از حقوق کودک بر ولی قبل از ولادت می‌پردازد و شامل مباحثی از قبیل حقّ داشتن پدر و مادر شایسته، حقّ برخورداری از سلامت جسم و روان، زمینه‌های رعایت حقوق کودک قبل از ازدواج والدین و قبل از ولادت فرزند، حقّ حیات، ارث برای جنین، نفقه جنین و اداره اموال جنین است. فصل دوم، حقوق کودک بر ولی در ایام ولادت را مورد بررسی قرار می‌دهد. در این فصل مباحثی از قبیل حقّ نسب، حقّ برخورداری از امنیت شخصی و اجتماعی، تلقین شعائر دینی به نوزاد، حقّ داشتن نام شایسته،حقّ تغذیه با شیر مادر و وظایف پدر در این رابطه و مدت شیر دادن، برگزاری آداب و رسوم دینی به‌منظور سلامت و بهداشت جسمی و روانی و تکریم شخصیت کودک و ختنه کردن پسران، مورد بررسی قرار گرفته‌اند. فصل سوم بخش دوم به بحث درباره حقوق کودک بر ولی بعد از ولادت می‌پردازد. این دسته از حقوق در دو قسمت حقوق غیرمالی و حقوق مالی مورد بحث واقع شده‌اند. در قسمت حقوق غیرمالی: حقّ حضانت، حقّ بازی و سرگرمی، حقّ تعلیم و تربیت، حقّ تکریم و احترام کودک، ولایت بر نکاح و حقّ استیفای قصاص مورد بررسی قرار گرفته‌اند. و در قسمت حقوق مالی: حقّ نفقه، اداره اموال کودک توسط ولی، ارث کودک از ولی و حبوه بررسی شده‌اند. بخش سوم از کتاب به حقوق ولی بر کودک اختصاص دارد و شامل دو فصل است. در فصل اول، حقوق ولی بر کودک، در دوران حیات ولی مورد بررسی قرار گرفته است. در این فصل حقّ احسان و نیکی، حقّ احترام و تکریم، حقّ اطاعت، حقّ تأدیب، نفقه پدر و مادر و اجداد، حقّ ارث ولیّ قهری از کودک، اجرت ولی، عدم قصاص پدر در قتل فرزند و عدم اجرای حدّ بر سرقت پدر از مال فرزند مورد بحث قرار گرفته‌اند. در فصل دوم، حقوق ولی بر کودک، در دوران بعد از حیات ولی مورد بحث واقع شده است. در این فصل قضای نمازها و روزه‌های فوت شده پدر بر پسر بزرگ‌تر مورد بررسی قرار گرفته است. بخش چهارم کتاب، ضمانت‌ها و مسئولیت‌ها را مطرح کرده است. این بخش شامل دو فصل است. فصل اول به بحث درباره تضمیناتی برای حمایت کودک در مقابل ولی پرداخته است و فصل دوم به مسئولیت‌ها اختصاص داشته و مسئولیت مدنی و کیفری ولیّ قهری و مسئولیت مدنی و کیفری کودک را مورد بررسی قرار داده است.