کتاب ناداستان یا روایت؟
نویسنده:
آزاده جهان احمدی
معرفی کتاب ناداستان یا روایت؟
«ناداستان یا روایت؟ معنای پنهان یک واژه» نوشته‌ی آزاده جهان احمدی تلاشی است برای روشن‌تر کردن معنای پنهان این واژه‌ها و برخی مفاهیم کلیدی در ادبیات واقع‌گرا و ناداستان فارسی.
در سال‌های اخیر در جامعه‌ی ادبی ایران دو کلمه‌ی «ناداستان» و «روایت» از پرتکرارترین کلمات بوده‌اند. کلماتی که هر کسی به تناسب یا میل خودش معنایی از آن اراده کرد و عجیب‌تر این‌که هیچ‌کس تعریفی جامع و مانع از این کلمات نیز ارائه نداده است. این موضوع باعث شده آثار فراوانی تولید شود که متر و معیار مشخصی ندارند و سردرگمی گسترده‌ای برای مخاطب ایجاد کرده‌اند. نویسنده در این کتاب کوشیده تا چشم‌اندازی منسجم و تحلیلی از ادبیات واقع‌گرا ارائه دهد و مرزهای پراکنده، مبهم و گاه نادرست ناداستان را روشن کند. از نوشته‌هایی چون خاطره‌نویسی و جنگ‌نگاری گرفته تا تجربه‌نگاری و متن‌های واقع‌گرا، همگی ذیل عنوان روایت تعریف شده‌اند و فرض بر این بوده که هر متنی براساس تجربه‌ی زیسته بنا شده باشد، ذاتا روایت است. اما چنین کاربردی، در تضاد با معنای اصلی و سنت نظری واژه‌ی روایت در زبان انگلیسی و ادبیات غربی است. در آن سنت، غالبا روایت را متنی می‌دانند که بر ساختار داستانی تکیه دارد. از این منظر، هر تجربه‌نگاری یا خاطره‌نویسی، فقط به‌دلیل ذکر اول‌شخص یا زمان‌مندی، روایت تلقی نمی‌شود. به بیان دیگر، فرض رایج در فضای ادبی ایران چنین است: هر متنی که تجربه‌ای واقعی یا شخصی یا اجتماعی را بازگو کند، روایت است. در مقابل، نظریه‌ی حاضر بر این اصل استوار است که ادبیات واقع‌گرا (نانفیکشن) تا زمانی که واجد عمق ساختاری یا فرم روایی یا ظرفیت چندلایه‌ی معنایی نباشد، روایت نیست؛ بلکه تنها گزارشی تجربی است و تنها زمانی می‌توان آن را روایت نامید که نویسنده بتواند از سطح گزارشگری عبور کند و به برشی عمقی در متن برسد، یعنی به تأمل، آفرینش فضا، بازسازی ذهنیت و لایه‌گذاری معنایی.
آزاده جهان احمدی در مورد دغدغه خود در باب روایت می‌گوید: «این اثر، نتیجه‌ی بیش از ده سال بررسی و تحقیق در زمینه‌ی ادبیات واقع‌گرا است که به دنبال رفع ابهامات و طراحی مسیر مشخصی برای نویسندگان جوان در حوزه روایت‌های جنگ، سوگ و دیگر موضوعات است. در ایران، هنوز مبانی و تعریف دقیقی از روایت وجود ندارد و بسیاری از متن‌های ادبی که به نام روایت منتشر می‌شود، فاقد عناصر روایت واقعی هستند.»
در این کتاب درباره‌ی مطالبی مانند «شیوه‌های بیان واقعیت»، «معادل معنای نانفیکشن در فارسی»، «مسیر روایت از کشف تا خلق»، «چگونه می‌توانیم روایت خلق کنیم؟»، «نسبت جستار و ادبیات واقع‌گرا چیست؟» و «انواع گونه‌های روایت و جستار چه هستند؟» بحث شده است.
«ناداستان یا روایت؟» تلاشی است برای روشن کردن این دو واژه‌ی مناقشه‌برانگیز در ادبیات فارسی که برای علاقمندان به نویسندگی می‌تواند مفید باشد.
در سال‌های اخیر در جامعه‌ی ادبی ایران دو کلمه‌ی «ناداستان» و «روایت» از پرتکرارترین کلمات بوده‌اند. کلماتی که هر کسی به تناسب یا میل خودش معنایی از آن اراده کرد و عجیب‌تر این‌که هیچ‌کس تعریفی جامع و مانع از این کلمات نیز ارائه نداده است. این موضوع باعث شده آثار فراوانی تولید شود که متر و معیار مشخصی ندارند و سردرگمی گسترده‌ای برای مخاطب ایجاد کرده‌اند. نویسنده در این کتاب کوشیده تا چشم‌اندازی منسجم و تحلیلی از ادبیات واقع‌گرا ارائه دهد و مرزهای پراکنده، مبهم و گاه نادرست ناداستان را روشن کند. از نوشته‌هایی چون خاطره‌نویسی و جنگ‌نگاری گرفته تا تجربه‌نگاری و متن‌های واقع‌گرا، همگی ذیل عنوان روایت تعریف شده‌اند و فرض بر این بوده که هر متنی براساس تجربه‌ی زیسته بنا شده باشد، ذاتا روایت است. اما چنین کاربردی، در تضاد با معنای اصلی و سنت نظری واژه‌ی روایت در زبان انگلیسی و ادبیات غربی است. در آن سنت، غالبا روایت را متنی می‌دانند که بر ساختار داستانی تکیه دارد. از این منظر، هر تجربه‌نگاری یا خاطره‌نویسی، فقط به‌دلیل ذکر اول‌شخص یا زمان‌مندی، روایت تلقی نمی‌شود. به بیان دیگر، فرض رایج در فضای ادبی ایران چنین است: هر متنی که تجربه‌ای واقعی یا شخصی یا اجتماعی را بازگو کند، روایت است. در مقابل، نظریه‌ی حاضر بر این اصل استوار است که ادبیات واقع‌گرا (نانفیکشن) تا زمانی که واجد عمق ساختاری یا فرم روایی یا ظرفیت چندلایه‌ی معنایی نباشد، روایت نیست؛ بلکه تنها گزارشی تجربی است و تنها زمانی می‌توان آن را روایت نامید که نویسنده بتواند از سطح گزارشگری عبور کند و به برشی عمقی در متن برسد، یعنی به تأمل، آفرینش فضا، بازسازی ذهنیت و لایه‌گذاری معنایی.
آزاده جهان احمدی در مورد دغدغه خود در باب روایت می‌گوید: «این اثر، نتیجه‌ی بیش از ده سال بررسی و تحقیق در زمینه‌ی ادبیات واقع‌گرا است که به دنبال رفع ابهامات و طراحی مسیر مشخصی برای نویسندگان جوان در حوزه روایت‌های جنگ، سوگ و دیگر موضوعات است. در ایران، هنوز مبانی و تعریف دقیقی از روایت وجود ندارد و بسیاری از متن‌های ادبی که به نام روایت منتشر می‌شود، فاقد عناصر روایت واقعی هستند.»
در این کتاب درباره‌ی مطالبی مانند «شیوه‌های بیان واقعیت»، «معادل معنای نانفیکشن در فارسی»، «مسیر روایت از کشف تا خلق»، «چگونه می‌توانیم روایت خلق کنیم؟»، «نسبت جستار و ادبیات واقع‌گرا چیست؟» و «انواع گونه‌های روایت و جستار چه هستند؟» بحث شده است.
«ناداستان یا روایت؟» تلاشی است برای روشن کردن این دو واژه‌ی مناقشه‌برانگیز در ادبیات فارسی که برای علاقمندان به نویسندگی می‌تواند مفید باشد.
درباره آزاده جهان احمدی
آزاده جهان احمدی نویسنده ایرانی متولد سال 1359 می‌باشد.
دسته بندی های کتاب ناداستان یا روایت؟
قسمت هایی از کتاب ناداستان یا روایت؟
در سال‌های اخیر، در فضای ادبیات و نقد ایران، واژۀ روایت با دامنه‌ای شگفت‌انگیز و اغلب مبهم به کار رفته است. از خاطره‌نویسی و جنگ‌نگاری گرفته تا تجربه‌نگاری و والدنگاری و نوشتارهای واقع‌گرا، همگی ذیل عنوان روایت تعریف شده‌اند. گویی هر متنی که بر تجربۀ زیسته بنا شده، ذاتا روایت است. این درحالی است که چنین کاربردی، در تضاد با معنای اصلی و سنت نظری واژۀ روایت در زبان انگلیسی و ادبیات غربی است. اغلب در آن سنت، روایت به متنی گفته می‌شود که بر ساختار داستانی و روایت‌پردازی روایی تکیه دارد. از این منظر، هر تجربه‌نگاری یا خاطره‌نویسی‌ای، فقط به‌دلیل ذکر اول‌شخص یا زمان‌مندی، روایت تلقی نمی‌شود. به بیان دیگر، فرض رایج در فضای ادبی ایران چنین است: هر متنی که تجربه‌ای واقعی یا شخصی یا اجتماعی را بازگو کند، روایت است. در مقابل، نظریۀ حاضر بر این اصل استوار است: ادبیات واقع‌گرا (نانفیکشن) تا زمانی که واجد عمق ساختاری یا فرم روایی یا ظرفیت چندلایۀ معنایی نباشد، روایت نیست؛ بلکه تنها گزارشی تجربی است. تنها زمانی می‌توان آن را روایت نامید که نویسنده بتواند از سطح گزارشگری عبور کند و به برش عمقی در متن برسد، یعنی به تأمل، آفرینش فضا، بازسازی ذهنیت و لایه‌گذاری معنایی.
کتاب های مرتبط با ناداستان یا روایت؟
اولین نفری باشید که نظر خود را درباره "کتاب ناداستان یا روایت؟" ثبت می‌کند