این کتاب در پنج فصل نوشته شده است.
در فصل اول پس از بیان ضرورت و اهمیت پژوهش، مفهوم ساختار سورهها ذکر شده است. تا بهطور دقیق محل بحث و نزاع مشخص گردد. آنگاه پیامدها و فواید بررسی موضوعی سورهها قرآن در ده بند ذکر شده، که از مهمترین آنها میتوان به کشف افقهای جدید در اعجاز قرآن و مقابله با شبههافکنیهای خاورشناسان در زمینة فقدان نظم در قرآن و آشنایی سریع و آسان با مفاهیم قرآن اشاره نمود. در انتهای همین فصل گزارشی از تلاشهای قرآنپژوهان در زمینه ساختار سورهها و ارتباط آیات ارائه شده است و کلیه کتب، تفاسیر و پایاننامههایی که در این زمینه نگاشته شده برای نخستینبار جمعآوری و تنظیم گشته است.
فصل دوم، به بررسی و نقد دلایل موافقان و مخالفان ساختار سورهها اختصاص دارد. در این فصل دلایل عقلی و نقلی هر گروه بررسی و ارزیابی شده است. در انتها با اتکاء به قوت دلایل طرفداران نظریة ساختار هندسی سورهها، این نظریه را تقویت نمودهایم.
در فصل سوم که مهمترین بخش پژوهش را تشکیل میدهد به بررسی روشهای کشف هدف اصلی هر سوره پرداختهایم و ابزارها و روشهایی همچون سیاق آیات، شأن نزول سوره، اسم سوره، آیات آغازین و پایانی سوره و واژههای کلیدی سوره و قصههای آن.
در فصل چهارم، برای محکزدن میزان توانایی روشهای ذکرشده سورة الملک بررسی شده است و با طرح نظرات و دیدگاههای مفسران در رابطه با هدف این سوره و کیفیت استدلال بر آن، چالشهای عملی کشف غرض اصلی سوره نمایش داده شده است.
در فصل پنجم، گزارشی از سبکهای نمایش ساختار سورهها آمده است و پس از معرفی سبکهای رایج در این زمینه همچون سبک استدلالی، سبک اجمالی، نمودار محتوایی، گزارش محتوایی و نمودار درختی، سبک نوینی که مشتمل بر محاسن و نقاط قوت سایر سبکها بوده ابداع و گزارش شده است. این سبک که به «سبک تفصیلی» نامگذاری شده است، توانایی بالایی برای نشاندادن رابطة منطقی آیات و دستیابی به فواید و پیامدهای آن دارد. کلیه عناوین و سرفصلهای این پژوهش ابتکاری بوده و فاقد سابقة قبلی است.
محمد خامه گر، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم وفرهنگ اسلامی- پژوهشکده اسلام تمدنی- گروه قرآن وعلوم اجتماعی می باشد.