1. خانه
  2. /
  3. کتاب ابر سواران مه رکاب

کتاب ابر سواران مه رکاب

3.6 از 1 رأی

کتاب ابر سواران مه رکاب

پژوهشی در اساطیر افسانه‌ها آیین‌ها و نمایش‌های ایرانی
Cloud-riders with stirrups of mist
انتشارات: مولی
٪10
1800000
1620000
معرفی کتاب ابر سواران مه رکاب
«ابر سواران مه‌رکاب: پژوهشی در اساطیر، افسانه‌ها، آیین‌ها و نمایش‌های ایرانی» نوشتهٔ رسول نظرزاده، اثری پژوهشی دربارهٔ ریشه‌ها و صورت‌های کمتر بررسی‌شدهٔ فرهنگ نمایشی ایران است که انتشارات مولی منتشر کرده است. نظرزاده در این کتاب نمایش را از لحظه‌ای که به صورت متن نمایشی یا اجرای رسمی بر صحنه درمی‌آید آغاز نمی‌کند؛ به عقب‌تر می‌رود، به اسطوره‌ها، افسانه‌ها، طومارهای نقالی، آیین‌ها و رفتارهای جمعی‌ای که پیش از شکل‌گیری تئاتر به معنای جدید، عناصر نمایش را در خود حمل می‌کرده‌اند. مسئلهٔ کتاب بنابراین پیدا کردن پیوندهایی است که میان حافظهٔ اسطوره‌ای و صورت‌های اجرایی فرهنگ ایرانی برقرار مانده‌اند. این رویکرد ادامهٔ مسیری است که نظرزاده در پژوهش‌های پیشین خود دنبال کرده است. او در «فرهنگ واژه‌های نمایش‌های ایرانی» صدها اصطلاح، بازی، آیین و صورت نمایشی را از منابع مکتوب و پژوهش میدانی گرد آورد و در «تن‌پوشی از آینه» حضور ساخت‌مایه‌های نمایش ایرانی را در آثار بهرام بیضایی بررسی کرد. «ابر سواران مه‌رکاب» این جست‌وجو را به قلمروی گسترده‌تر می‌برد: دیگر مسئله فقط نام‌گذاری انواع نمایش یا ردگیری آنها در آثار یک هنرمند نیست، بلکه نسبت میان اسطوره، روایت، آیین و کنش نمایشی موضوع اصلی می‌شود. یکی از نقاط مهم چنین پژوهشی توجه به منابعی است که در تاریخ‌نگاری معمول تئاتر ممکن است در حاشیه بمانند. طومار نقالی، روایت عامیانه، آیین سوگ یا سور، بازی محلی و حتی اشاره‌ای در متون ادبی می‌تواند نشانه‌ای از یک رفتار نمایشی باشد. نظرزاده سال‌ها در پژوهش‌هایش بر همین روش تأکید کرده است: برای شناخت نمایش ایرانی نمی‌توان فقط به نمایشنامه‌های چاپ‌شده یا سالن‌های تئاتر نگاه کرد؛ باید به فرهنگ شفاهی، مناسک و زندگی روزمره نیز رفت. در این نگاه، اجرا پیش از آنکه نهادی هنری باشد، بخشی از شیوهٔ جامعه برای روایت‌کردن، به‌یادآوردن و بازسازی تجربهٔ جمعی است. عنوان فرعی کتاب نیز دامنهٔ وسیع آن را نشان می‌دهد. اسطوره و افسانه در اینجا صرفا قصه‌های کهن نیستند؛ موادی‌اند که می‌توانند در نقالی، آیین، حرکت، پوشش، شخصیت‌پردازی و الگوهای اجرایی دوباره ظاهر شوند. از همین رو کتاب به جای جداکردن «ادبیات»، «آیین» و «نمایش»، بیشتر به رفت‌وآمد میان آنها علاقه دارد. چنین روشی برای مطالعهٔ فرهنگی ایران اهمیت دارد، زیرا بسیاری از صورت‌های نمایشی دقیقا در مرز میان این حوزه‌ها شکل گرفته‌اند. مزیت «ابر سواران مه‌رکاب» گستردگی میدان جست‌وجوی آن و تجربهٔ طولانی نویسنده در پژوهش نمایش‌های ایرانی است. همین گستردگی، محدودیت بالقوهٔ روش نیز هست: پیوند دادن یک نقش‌مایهٔ اسطوره‌ای با صورت نمایشی متأخر همیشه به معنای اثبات تداوم تاریخی مستقیم میان آنها نیست و در چنین پژوهش‌هایی باید میان شباهت، تأثیر و استمرار مستند تفاوت گذاشت. ارزش کتاب زمانی بیشتر آشکار می‌شود که این پیوندها به‌عنوان مسیرهایی برای تحقیق دیده شوند، نه نسب‌نامه‌هایی قطعی. «ابر سواران مه‌رکاب» در نهایت یادآوری می‌کند که تاریخ نمایش ایران الزاما از لحظه‌ای آغاز نمی‌شود که پردهٔ صحنه بالا رفته است. گاهی صحنه بسیار پیش‌تر ساخته شده: در میدان، در آیین، در قصه‌ای که نسل‌ها نقل شده و در جمعی که برای مدتی نقش‌هایی را پذیرفته تا چیزی از جهان خود را دوباره به نمایش بگذارد.
درباره رسول نظرزاده
درباره رسول نظرزاده
رسول نظرزاده پژوهشگر، نویسنده، منتقد، مدرس دانشگاه تئاتر و سینما (در دانشگاه آزاد، سوره و علمی کاربردی تهران) در فضای فرهنگ و هنر دارد فعالیت می‌کند و همواره نیز می‌کوشد که هم بی‌ادعا باشد و هم کیفیت آثارش را بهتر کند. او دارای کاردانی زبان انگلیسی؛ کارشناسی ادبیات نمایشی از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران و کارشناسی ارشد کارگردانی سینما، دانشکده سینما؛ تئاتر دانشگاه هنر است.
اولین نفری باشید که نظر خود را درباره "کتاب ابر سواران مه رکاب" ثبت می‌کند