کتاب درمان شناختی رفتاری معطوف به آسیب روانی و سوگ در کودکان و نوجوان

«درمان شناختی رفتاری معطوف به آسیب روانی و سوگ در کودکان و نوجوانان» نوشته‌ی جودیت ای. کوهن، آنتونی پ. مانارینو و استر دبلینگر اثری تخصصی است که یک روش درمانی مشخص را از مبانی تا اجرای جلسه‌ها شرح می‌دهد: درمان شناختی رفتاری متمرکز بر تروما یا TF-CBT. این روش برای کودکان و نوجوانان آسیب‌دیده و والدین یا مراقبان آن‌ها طراحی شده و در شمار درمان‌های مبتنی بر شواهد قرار می‌گیرد. چارچوب کتاب هم ارزیابی اختلال استرس پس از سانحه و دیگر نشانه‌های مرتبط با تروما را دربر می‌گیرد و هم سوگ آسیب‌زا را، و گروه سنی هدف سه تا هجده سال است.
بخش نخست پیش از هر تکنیکی، به تأثیر تروما و سوگ بر کودکان و خانواده‌ها، شیوه‌های ارزیابی کودکان آسیب‌دیده، سازوکار مدل TF-CBT، پژوهش‌های مربوط به آن و نقش درمانگر می‌پردازد. چنین چینشی خواننده را پیش از رسیدن به خود جلسه‌ها با منطق کلی درمان آشنا می‌کند. این کتاب هم به ساختن مهارت‌های اصلی مقابله می‌پردازد و هم به رویارویی مستقیم با تجربه‌ی آسیب‌زای کودک و معنا بخشیدن به آن؛ یعنی درمان فقط به مهارت‌آموزی محدود نمی‌ماند و خود تجربه‌ی تروماتیک را هم در برمی‌گیرد.
هسته‌ی عملی کتاب نه مولفه‌ی متمرکز بر تروماست که هرکدام فصل جداگانه‌ای دارند. روان‌آموزی درباره‌ی تروما و مهارت‌های فرزندپروری در آغاز می‌آیند و پس از آن‌ها مهارت‌های آرام‌سازی و مهارت‌های ابراز و تنظیم هیجان معرفی می‌شوند. بخشی به انطباق و پردازش شناختی اختصاص دارد و عنوان فصل آن به «مثلث شناختی» اشاره می‌کند. روایت‌گری تروما و پردازش آن در دو فصل پیاپی بررسی می‌شود: نخست خود روایت‌گری و سپس پردازش شناختی. سه مولفه‌ی پایانی به تسلط درون‌میدانی بر نشانه‌های یادآور تروما، جلسات مشترک کودک و والد و ارتقای امنیت و رشد آینده‌ی کودک می‌پردازند. بدین ترتیب والد یا مراقب در طول مسیر کنار کودک حضور دارد و فقط در حاشیه‌ی درمان قرار نمی‌گیرد.
بخش بعدی به سوگ پرداخته و چهار مولفه‌ی ویژه‌ی آن را برمی‌شمارد: روان‌آموزی سوگ، سوگواری برای فقدان همراه با روبه‌رو شدن با احساسات دوگانه، حفظ خاطرات خوب و بازتعریف رابطه با فرد ازدست‌رفته در کنار پایبندی به روابط کنونی. فصل پایانی به مرور درمان و بستن آن اختصاص دارد.
جنبه‌ی اجرایی هم در کتاب پررنگ است: نمونه‌ی گفت‌وگوهای درمانی، نمونه‌های موردی، نکاتی برای رفع دشواری‌ها و برگه‌های آموزشی برای خانواده‌ها در کنار پیوست‌هایی که کتاب‌ها و بازی‌های قابل استفاده در جلسات و منابع آموزشی تکمیلی را معرفی می‌کنند. «درمان شناختی رفتاری معطوف به آسیب روانی و سوگ در کودکان و نوجوانان» برای کسانی است که می‌خواهند مراحل کار با کودک آسیب‌دیده یا داغ‌دیده را به ترتیب و همراه با ابزارهای اجرایی دنبال کنند.