کتاب تئوری پایداری ارتجاعی

در مهندسی سازه پرسش همیشه این نیست که یک عضو چه باری را تحمل می‌کند. گاهی مسئله این است که زیر همان بار، تا کجا شکل خود را نگه می‌دارد و از کجا تعادلش به هم می‌خورد. کتاب «تئوری پایداری ارتجاعی» نوشته‌ی استیون پی. تیموشنکو و جیمز ام. گیر به همین مسئله می‌پردازد: کمانش، بار بحرانی و پایداری ستون‌ها، تیرها، قاب‌ها، قوس‌ها، ورق‌ها و پوسته‌ها. ویرایش دوم کتاب در سال ۱۹۶۱ از سوی انتشارات مک‌گرا-هیل منتشر شد و انتشارات Dover در سال ۲۰۰۹ آن را بدون تغییر و کوتاه‌سازی بازچاپ کرد.
کتاب با تیر-ستون‌ها شروع می‌شود؛ تیرهایی که هم‌زمان فشار محوری و بار جانبی را تحمل می‌کنند. فصل نخست توضیح می‌دهد که با حضور بار محوری، خیز و لنگر خمشی دیگر با بار متناسب نیستند و نمی‌توان محاسبات را بر شکل اولیه‌ی تیر استوار کرد. بعد نوبت کمانش کشسان میله‌ها و قاب‌هاست: فرمول ستون اویلر، قاب‌ها، تیرهای پیوسته، خیزهای بزرگ میله‌ی کمانش‌کرده (الاستیکا)، روش انرژی، میله بر بستر کشسان، مقطع‌های متغیر، اثر نیروی برشی، ستون‌های مرکب و حتی فنرهای مارپیچ.
در ویرایش دوم این فصل با بحث نیروهای غیرپایستار، نیروهای متغیر دوره‌ای و ضربه گسترش یافته است. فصل بعد به کمانش غیرالاستیک می‌پردازد و مدول مماسی را وارد بحث می‌کند و پس از آن آزمایش‌های کمانش و فرمول‌های طراحی ستون می‌آید. کمانش پیچشی میله‌های جدارنازک با مقطع باز و کمانش جانبی تیرها، از تیر طره و تیر I شکل با تکیه‌گاه ساده تا مقطع مستطیلی باریک، دو فصل بعدی را می‌سازند.
از میله‌های مستقیم که بگذریم، فصل هفتم سراغ حلقه‌ها، میله‌های خمیده و قوس‌ها می‌رود: کمانش حلقه‌ها و لوله‌ها زیر فشار خارجی یکنواخت، قوس دایره‌ای فشرده، میله‌های خمیده‌ی بسیار کم‌قوس و حتی نوار دوفلزی. سپس کتاب به سازه‌های سطحی وارد می‌شود. دو فصل خمش ورق‌های نازک و خمش پوسته‌های نازک پیش‌نیاز فصل‌های کمانش ورق و پوسته‌اند و در ویرایش دوم تقریبا دست‌نخورده مانده‌اند. در فصل کمانش ورق‌ها، ورق مستطیلی ساده‌تکیه‌گاه تحت فشار در یک یا دو جهت، ترکیب خمش و فشار، تنش برشی، ورق دایره‌ای، ورق تقویت‌شده با تیرچه، کمانش فراتر از حد تناسب، خیزهای بزرگ، مقاومت نهایی و کاربردهای عملی بررسی شده است. فصل پایانی درباره‌ی پوسته‌هاست: پوسته‌ی استوانه‌ای تحت فشار محوری، فشار جانبی خارجی و پیچش، همراه با پوسته‌های مخروطی و کروی، تخته‌های ورقی خمیده و پوسته‌ی استوانه‌ای تقویت‌شده. رفتار پس از کمانش پوسته‌های استوانه‌ای فشرده هم از بخش‌هایی است که در ویرایش دوم اضافه شد.
این کتاب برای کسانی نوشته شده که تازه با درس پایداری سازه‌ها آشنا می‌شوند. پانویس‌های متعدد خواننده را به منابع بیشتر راهنمایی می‌کنند و جدول‌هایی در پیوست آمده است. کتاب «تئوری پایداری ارتجاعی» متنی ریاضی‌محور است که کمانش را از ستون‌ها و قاب‌ها تا ورق‌ها و پوسته‌ها دنبال می‌کند و برای خواننده‌ای مناسب است که بخواهد پشت فرمول‌های طراحی را بفهمد.