کتاب غارنشینان

«غارنشینان» رمانی نوجوانانه و ماجراجویانه اثر سرو خانزادیان نویسنده‌ی سرشناس ارمنی است که یکی از آن آثاری‌ست که مخاطب نوجوان را از همان صفحات نخست وارد فضایی پرکشش و ملموس می‌کند؛ فضایی که در آن طبیعت خشن کوهستان و اراده‌ی یک نوجوان در برابر هم قرار می‌گیرند.
داستان در روستایی کوچک و دورافتاده به نام «ست» در دل ارتفاعات ارمنستان شکل می‌گیرد؛ جایی که زمستان‌هایش طولانی و برف‌هایش سنگین است. وانیک، نوجوان قصه، پسر یکی از چوپانانی‌ست که دام‌های اشتراکی روستا را در دره‌ی گایلابون می‌چرانند و ماه‌های سرد سال را دور از خانه سپری می‌کنند. هر هفته وظیفه‌ی وانیک بردن آذوقه و لباس برای پدر است، کاری که او با سگ همیشگی‌اش قاپلان، انجام می‌دهد. همین مسیر تکراری و آشنا در یکی از همان روزها به نقطه‌ی عطف داستان تبدیل می‌شود؛ اتفاقی ناگهانی وانیک و سگش را به درون غاری می‌اندازد که راه بازگشتی از آن یافت نمی‌شود.
از همین‌جا خط اصلی روایت شکل می‌گیرد: نبردی خاموش و طولانی برای زنده ماندن. وانیک با آذوقه‌ای اندک باید نود روز را در دل تاریکی و سرمای غار دوام بیاورد، تا زمانی که بهار از راه برسد و چوپانان بار دیگر به دشت‌های اطراف بازگردند. خانزادیان در این بخش از رمان ذهن و رفتار یک نوجوان تنها را در شرایط بحرانی به تصویر کشیده و نشان می‌دهد چگونه ترس، امید، خستگی و تصمیم‌های کوچک روزمره می‌توانند سرنوشت یک انسان را رقم بزنند. رابطه‌ی وانیک با سگش نیز در این میان جایگاه ویژه‌ای دارد؛ همراهی‌ای که در بزنگاه‌های سخت داستان بار احساسی روایت را سنگین‌تر می‌کند، بی‌آنکه نویسنده نیازی به شرح و بسط اضافه ببیند.
این رمان بیش از آنکه صرفا روایت یک حادثه باشد، به موضوعاتی چون تاب‌آوری در برابر سختی، رابطه‌ی انسان با طبیعت خشن و ناهموار و معنای شجاعت در سکوت و تنهایی می‌پردازد؛ مضامینی که آن را برای مخاطب نوجوان علاقه‌مند به داستان‌های ماجراجویانه و واقع‌گرا و همچنین بزرگ‌سالانی که به ادبیات ملل و روایت‌های بومی‌ ارمنی علاقه دارند، انتخابی مناسب می‌سازد.