کتاب سوبژکتیویته بدون سوژه ها

کتاب «سوبژکتیویته بدون سوژه‌ها: از پدران ابژه تا مادران میل‌ورز» نوشته‌ی کلی الیور فیلسوف و نظریه‌پرداز فمینیست آمریکایی، نخستین بار در سال ۱۹۹۸ منتشر شد. این اثر در حوزه فلسفه معاصر، نظریه فمینیستی و روانکاوی قرار می‌گیرد و به بازاندیشی انتقادی مفهوم سوبژکتیویته در سنت فکری غرب می‌پردازد. الیور در پاراگراف‌های آغازین کتاب نشان می‌دهد که چگونه تعاریف کلاسیک از هویت و خودآگاهی، مبتنی بر سوژه‌ای خودبسنده، عقلانی و مستقل شکل گرفته‌اند و بسیاری از تجربه‌های زیسته، به‌ویژه تجربه بدن، مادری، میل و رابطه با دیگری را نادیده گرفته‌اند.
«سوبژکتیویته بدون سوژه‌ها» متنی تحلیلی و میان‌رشته‌ای است که برای پژوهشگران فلسفه، مطالعات جنسیت، نظریه فمینیستی و روانکاوی منبعی مهم محسوب می‌شود و چارچوبی تازه برای فهم هویت، میل و رابطه با دیگری در جهان معاصر ارائه می‌دهد. محتوای اصلی کتاب بر نقد تصاویر فرهنگی و نظری از پدرانگی و مادرانگی استوار است و الیور در این راستا با بهره‌گیری از مفهوم ابژکت یا طردشدگی در اندیشه جولیا کریستوا توضیح می‌دهد که در فلسفه و روانکاوی غربی، پدر اغلب به‌عنوان نماد قانون انتزاعی و بی‌جسم بازنمایی شده و مادر به بدن خام، طبیعت یا فقدان تقلیل یافته است. این دوگانه‌سازی به شکل‌گیری نوعی سوبژکتیویته بسته و منزوی انجامیده که توان برقراری رابطه اخلاقی و عاطفی با دیگری را ندارد. نویسنده با تحلیل این الگوها نشان می‌دهد که چگونه این تصاویر، هم در نظریه و هم در فرهنگ عمومی، به بازتولید روابط قدرت و حذف تفاوت منجر شده‌اند.
در بخش «پدران ابژه» الیور به بررسی مسئولیت پدری، مردانگی و بازنمایی‌های فرهنگی آن می‌پردازد و نمونه‌هایی از جنبش‌های اجتماعی، قانون و سینما را تحلیل می‌کند. بخش «مادران میل‌ورز» بر امکان بازتعریف مادری تمرکز دارد و مادری را نه به‌عنوان ایثار یا فقدان، بلکه به‌عنوان شکلی فعال و میل‌محور از بودن در جهان بررسی می‌کند. در بخش پایانی با عنوان «سوبژکتیویته بدون سوژه‌ها»، نویسنده مدلی جایگزین پیشنهاد می‌کند که در آن سوبژکتیویته بر پایه رابطه، پاسخگویی و مفهوم شاهد بودن شکل می‌گیرد، نه صرفا بر شناسایی متقابل به‌معنای هگلی. کلی الیور در این کتاب نظریه فلسفی را با تحلیل فرهنگ، فیلم، قانون و تجربه زیسته پیوند می‌دهد و نشان می‌دهد که مسائل ظاهرا شخصی، ماهیتی سیاسی دارند.