کتاب حق ارتباط

انسان موجودی ارتباطی است و زیست او بدون تبادل معنا بی‌مفهوم جلوه می‌کند. با این وجود، مفهوم ارتباط اغلب در سایه حقوق دیگری مانند آزادی بیان یا حق دسترسی به اطلاعات قرار گرفته است. «حق ارتباط: حق فراتر از آزادی بیان حق عصر شبکه های اجتماعی » توسط ال اس هرمس، گردآوری و ویراستاری شده و این بستر سنتی را به چالش می‌کشد. مفهوم «حق ارتباط» نخستین بار توسط ژان دارسی مطرح شد و هرمس به همراه همکارانش، از جمله جیم ریچستاد، آن را در قالب مجموعه‌ای از مقالات پژوهشگران این حوزه تدوین و منتشر کردند. این مجموعه فضایی را ترسیم می‌کند که در آن، ارتباط از یک مهارت ابزاری فراتر رفته و به رکنی اساسی از کرامت انسانی و شرط لازم برای تحقق عدالت جهانی تبدیل شده است. نویسندگان این مجموعه استدلال می‌کنند که مفاهیم سنتی مانند آزادی مطبوعات یا آزادی بیان، رویکردهایی یک‌سویه هستند؛ چرا که بیشتر بر حق گوینده برای سخن گفتن تمرکز دارند تا بر فرآیند متقابل گفتگو. در این چارچوب فکری، حق ارتباط پدیده‌ای دوطرفه، تعاملی و دموکراتیک است که شامل حق گوش دادن، حق پاسخ دادن، حق دسترسی به ابزارهای ارتباطی و حق مشارکت در شکل‌دهی به جریان اطلاعات جهانی می‌شود. آن‌ها به نابرابری‌های موجود در توزیع منابع ارتباطی در سراسر جهان می‌پردازند و تشریح می‌کنند که چگونه تمرکز قدرت رسانه‌ای در دست چند قطب بزرگ، امکان گفتگوی برابر میان فرهنگ‌های گوناگون را سلب کرده است. این مجموعه با نگاهی همه‌جانبه، جنبه‌های گوناگون این حق را در سطوح فردی، محلی، ملی و بین‌المللی واکاوی می‌کند. هرمس و دیگر نویسندگان این مجموعه استدلال می‌کنند که برخورداری از فرصت برابر برای مشارکت در فرایندهای ارتباطی، شرطی اساسی برای توسعه انسانی و تقویت تفاهم میان جوامع است. این اثر بر ابعاد اخلاقی و انسانی ارتباط تمرکز می‌کند و پیامدهای ناگوار محرومیت از این حق را در قالب انزوای فرهنگی و تضعیف جوامع محلی به تصویر می‌کشد. بازخوانی این ایده‌ها امروز اهمیتی دوچندان یافته است؛ در روزگاری که شبکه‌های اجتماعی توهم ارتباط و تکثر را به اوج رسانده‌اند اما هم‌زمان به قطبی‌شدن فضای عمومی، انحصار الگوریتمی و حذف گفتگوهای عمیق دامن می‌زنند.