کتاب مگره در پیکراتس

نام ژرژ سیمنون با مجموعه‌ی کمیسر مگره گره خورده و رمان «مگره در پیکراتس» یکی از آن آثاری است که به‌خوبی نشان می‌دهد چرا این شخصیت تا این اندازه در ادبیات پلیسی اروپا ماندگار شده است. داستان که نخستین‌بار در سال ۱۹۵۰ منتشر شد، خواننده را به محله‌ی مون‌مارتر و حوالی پیگال در پاریس می‌برد؛ جایی که زندگی شبانه، کاباره‌های ارزان‌قیمت، مصرف مواد مخدر و رفت‌وآمد آدم‌هایی که معمولا در حاشیه‌ی جامعه قرار دارند، بخشی از فضای روزمره به شمار می‌رود. ماجرا از شبی آغاز می‌شود که آرلت، رقاص جوان کاباره‌ی پیکراتس، در حالی که مست و آشفته است به اداره‌ی پلیس مراجعه می‌کند و از گفت‌وگویی عجیب حرف می‌زند. او مدعی است حرف دو مرد را شنیده که درباره‌ی قتل یک کنتس صحبت می‌کردند و نام فردی به اسم اسکار نیز در میان حرف‌هایشان به گوشش خورده است. مأموران در ابتدا حرف‌های او را جدی نمی‌گیرند و حتی خود آرلت نیز کمی بعد گفته‌هایش را پس می‌گیرد، اما چند ساعت بعد جسد او در آپارتمانش پیدا می‌شود. کمی بعدتر، زنی سالخورده از طبقه‌ی اشراف به نام کنتس ون فارنهیم نیز با همان شیوه به قتل می‌رسد و پرونده‌ای شکل می‌گیرد که از همان ابتدا بیش از آنکه بر پایه‌ی سرنخ‌های روشن استوار باشد، بر ابهام، تناقض و هویت‌های پنهان بنا شده است.
رمان «مگره در پیکراتس» در ظاهر یک داستان جنایی کلاسیک است، اما مسیر تحقیقات کمیسر ژول مگره تفاوت زیادی با الگوی رایج کارآگاه‌های مشهور ادبیات پلیسی دارد. او کمتر به دنبال نمایش نبوغ یا بازی‌های پیچیده‌ی ذهنی است و بیشتر تلاش می‌کند در فضای زندگی آدم‌ها حل شود. مگره ساعت‌های طولانی را در کاباره‌ی پیکراتس می‌گذراند، به رفتار مشتری‌ها و کارکنان نگاه می‌کند، با صاحبان آنجا معاشرت می‌کند و می‌کوشد به جای کنار هم چیدن صرف شواهد، منطق پنهان پشت رفتار شخصیت‌ها را بفهمد و حضور بازرس جوان لاپوئن نیز اهمیت پیدا می‌کند.
یکی از نکاتی که هنگام خواندن این رمان جلب توجه می‌کند، تصویری است که سیمنون از پاریس پس از جنگ ارائه می‌دهد. در «مگره در پیکراتس» خیابان‌های خیس، کافه‌های نیمه‌تاریک، آپارتمان‌های کوچک و فرسوده و آدم‌هایی که هر کدام به نوعی گرفتار گذشته یا شرایط زندگی خود شده‌اند، بخش اصلی این جهان را تشکیل می‌دهند و خواننده به تدریج متوجه می‌شود که مسئله‌ی اصلی فقط پیدا کردن قاتل نیست، بلکه شناخت شبکه‌ای از روابط فرسوده، وابستگی‌ها و رازهایی است که سال‌ها زیر سطح زندگی روزمره پنهان مانده‌اند. در بسیاری از صحنه‌ها، سکوت و انتظار اهمیت بیشتری از تعقیب و گریز دارند و همین ویژگی باعث شده این اثر در میان علاقه‌مندان رمان‌های پلیسی واقع‌گرایانه جایگاه ویژه‌ای پیدا کند.
«مگره در پیکراتس» از آن دسته رمان‌های ژرژ سیمنون است که بیش از تکیه بر غافلگیری‌های پی‌درپی، روی خلق فضا و شناخت روان آدم‌ها استوار شده است. لایه‌ی جنایی داستان بهانه‌ای برای ورود به جهانی است که در آن مرز میان قربانی و گناهکار همیشه روشن نیست. شخصیت‌ها اغلب گذشته‌ای دارند که رفتار امروزشان را توضیح می‌دهد و همین مسئله به روایت عمق بیشتری می‌بخشد. خواندن این کتاب، نوعی قدم زدن در مون‌مارتر دهه‌ی پنجاه میلادی است؛ جایی که شب‌ها طولانی‌اند، نور نئون کاباره‌ها روی خیابان‌های خیس منعکس می‌شود و پشت چهره‌های ظاهرا عادی، رازهایی نهفته است که دیر یا زود خود را نشان می‌دهند. اقتباس‌های متعدد سینمایی و تلویزیونی که در کشورهای مختلف از این اثر ساخته شده‌اند نیز نشان می‌دهد فضای خاص و شخصیت‌های آن، همچنان ظرفیت زنده ماندن در قالب‌های مختلف را حفظ کرده‌اند.