کتاب روزی که ماه نزدیک تر می شود

«روزی که ماه نزدیک‌تر می‌شود» با عنوان اصلی A Nearer Moon، رمانی فانتزی برای نوجوانان از ملانی کرودر است که نخستین بار در سال ۲۰۱۵ منتشر شد. کرودر داستان را در جهانی کوچک و بسته بنا می‌کند: روستایی کنار رودخانه که پس از ایجاد سدی اسرارآمیز، آب‌های روان پیرامونش به مردابی راکد بدل شده‌اند. مردم روستا معتقدند آب نفرین شده است؛ تماس خطرناک با آن می‌تواند بیماری ناشناخته‌ای ایجاد کند. لونا، دختر نوجوانی که چندان اعتقادی به افسانه‌ها و موجودات جادویی ندارد، ناگهان با همان چیزی روبه‌رو می‌شود که تا آن زمان داستان پیرمردها و پیرزن‌ها می‌پنداشت: خواهر کوچکش، ویلو، بیمار می‌شود و جست‌وجوی راهی برای نجات او لونا را به سوی رازهای مرداب می‌کشاند. ویژگی متمایز رمان بیش از خود پیرنگ، شیوه‌ای است که کرودر این جهان را روایت می‌کند. فصل‌ها میان دو خط زمانی و دو روایت جابه‌جا می‌شوند. در زمان حال، لونا را دنبال می‌کنیم؛ در سوی دیگر داستان پردیتا، یک پری آب، و خواهرش پلاژیا قرار دارند، در زمانی که موجودات جادویی هنوز در این جهان حضور داشته‌اند. بنابراین خواننده زودتر از شخصیت اصلی درمی‌یابد که افسانه‌های روستا لزوما خیال محض نیستند. جذابیت ساختار از همین فاصله شکل می‌گیرد: لونا می‌کوشد با تجربه و مشاهده جهان را بفهمد، در حالی که خواننده به تدریج گذشته‌ای را می‌بیند که توضیح می‌دهد چرا جهان او به این صورت درآمده است. دو روایت جداگانه نیز حول رابطهٔ دو جفت خواهر سازمان یافته‌اند و همین تقارن، استخوان‌بندی عاطفی کتاب را می‌سازد. کرودر برای ساختن این پیوند از نثری فشرده و موسیقایی استفاده می‌کند. خود او توضیح داده که تکرار عبارت‌ها را آگاهانه به کار گرفته تا حرکت آن‌ها شبیه موج‌هایی باشد که پس از افتادن چیزی در آب گسترش می‌یابند. این انتخاب با فضای رمان هماهنگ است: آب در «روزی که ماه نزدیک‌تر می‌شود» صرفا بخشی از منظره نیست؛ هم سرچشمهٔ زندگی است، هم حامل بیماری و ترس، هم حافظهٔ گذشته. توصیف طبیعت نیز به همین دلیل جنبه‌ای تزئینی ندارد. منتقدان هنگام انتشار کتاب بر ترکیب زبان شاعرانه با جزئیات دقیق محیط و بر وابستگی زندگی روستا به زمین و آب تأکید کردند. در لایه‌ای دیگر، رمان دربارهٔ سوگ، تنهایی و آسیبی است که می‌تواند در طول زمان به تلخی تبدیل شود. کرودر گفته است هنگام نوشتن کتاب به اندوه، پشیمانی و شرم فکر می‌کرده و به این پرسش که اگر این احساسات به زندانی واقعی بدل شوند، انسان چگونه می‌تواند از آن بیرون بیاید. به همین سبب عناصر قصهٔ پریان در کتاب صرفا ابزار ایجاد جادو نیستند؛ سد، مرداب و موجودات زیر آب می‌توانند صورت‌های مادی احساساتی باشند که شخصیت‌ها قادر نیستند به‌آسانی از آن‌ها رها شوند. در کنار این مضمون، نوع رابطهٔ انسان با طبیعت نیز آرام‌آرام اهمیت پیدا می‌کند؛ گذشتهٔ پریان با جهانی پیوند دارد که حضور انسان آن را تغییر داده است. نقطهٔ قوت کتاب همین اقتصاد روایی است. کرودر بدون ساختن یک جهان فانتزی عظیم، چند تصویر و چند قاعدهٔ ساده را چنان به یکدیگر متصل می‌کند که قصهٔ خواهرانه، افسانهٔ محلی و اضطراب زیست‌محیطی در یک ساختار واحد قرار می‌گیرند. در مقابل، خواننده‌ای که از فانتزی انتظار جهان‌سازی گسترده، نظام جادویی پیچیده یا شخصیت‌پردازی روان‌شناختی بسیار مفصل دارد ممکن است سادگی افسانه‌وار اثر را محدودکننده بیابد. «روزی که ماه نزدیک‌تر می‌شود» عمدا به منطق قصه‌های کهن نزدیک می‌ماند: تصویر، تکرار و تقارن برایش مهم‌تر از توضیح دادن همهٔ سازوکارهای جهان داستان است. همین ویژگی برای برخی خوانندگان امتیاز کتاب و برای برخی دیگر مرز آن خواهد بود. اما پرسشی که پس از کتاب باقی می‌ماند از جنس همان افسانه‌هایی است که لونا در آغاز جدی نمی‌گیرد: آیا قصه‌ها فقط برای توضیح دادن چیزهایی ساخته می‌شوند که نمی‌فهمیم، یا گاهی چیزی را در حافظه نگه می‌دارند که جهان عقلانی ما ترجیح داده فراموش کند؟ کرودر پاسخ را به جدال سادهٔ عقل و جادو تقلیل نمی‌دهد؛ آنچه برای لونا اهمیت پیدا می‌کند، توانایی دوباره دیدن جهانی است که تا آن زمان گمان می‌کرد کاملا می‌شناسد.