کتاب آشنایی با مندل

«آشنایی با مندل» نوشته‌ی نوشته‌ی جان و مری گریبین به بررسی زندگی و کارهای گرگور یوهان مندل بنیان‌گذار دانش ژنتیک می‌پردازد. این کتاب از مجموعه‌ی «مشاهیر علم» است که مخاطبان عمومی، به‌ویژه نوجوانان و علاقه‌مندان به دانشمندان بزرگ و تأثیرگذار در تاریخ علم را معرفی می‌کند. هر جلد از این مجموعه زندگی دانشمندان مشهور را به اختصار روایت و دستاوردهای علمی آن‌ها به زبان ساده و قابل‌فهم بیان می‌کند. نویسندگان کتاب‌های این مجموعه از پژوهشگران و نویسندگان برجسته در زمینه‌ی تاریخ علم هستند.
گرگور مندل در سال 1822 در شهر «برنو» که اکنون در کشور جمهوری چک قرار دارد، به دنیا آمد. خانواده‌ی او کشاورز و از نظر مالی فقیر بودند. تنها امید مندل برای رهایی از فقر پیوستن به صومعه بود. او در صومعه تعلیم دید و در جوانی کشیش شد و علاوه بر آن به گیاه‌شناسی نیز روی آورد. مندل پیش از آن‌که آزمایش‌های خود را بر روی گیاهان آغاز کند در دانشگاه وین به تحصیل علم فیزیک، آمار و ریاضی پرداخت. او بعدها با استفاده از همین دانسته‌ها آزمایش‌های خودش را طراحی کرد. مندل برای انجام دادن آزمایش‌های خود از گیاه نخودفرنگی استفاده کرد. این انتخاب تصادفی نبود. او پیش از آن روی گیاهان و حتی موش‌ها آزمایش‌هایی انجام داده بود و بالاخره به این نتیجه رسید که گیاه نخودفرنگی از همه مناسب‌تر است. مندل آزمایشات شگفت‌انگیزی با گیاه نخود انجام داد و در طی آزمایشات خودش هزاران گیاه نخود را «دورگه‌گیری» کرد، یعنی گل‌های دو گیاه را با هم آمیزش داد. این آزمایشات به او کمک کرد تا پیش‌بینی‌هایی انجام بدهد که امروزه به قانون‌های‌ وراثت مندل مشهور هستند. این قانون‌ها به ما می‌گویند که صفت‌های جانداران چگونه به فرزندان آن‌ها به ارث می‌رسند. مندل پی برد که در گیاه نخودفرنگی فاکتورهایی وجود دارد که موجب بروز صفات می‌شود. امروزه این فاکتورها را «ژن» می‌نامند. به‌علاوه او دریافت که هر گیاه باید برای هر صفت، یک جفت ژن داشته باشد تا بتوان علت به وجود آمدن دانه‌های چروکیده را در نسل دوم توضیح داد. با این همه، دانشمندان روزگار مندل ارزش یافته‌های او را درنیافتند، زیرا پژوهش‌های مندل با دیگر کارهایی که در آن دوره انجام می‌شد، بسیار متفاوت بود. مندل در سال 1884 میلادی در 62 سالگی درگذشت اما تا آغاز قرن بیستم دانشمندان ارزش آزمایشات او را درنیافته بودند. در واقع مندل اصول اولیه‌ی وراثت را کشف کرده بود. امروزه از مندل به عنوان پدر دانش ژنتیک یاد می‌کنند.
کتاب «آشنایی با مندل» مخاطبان را با زندگی این دانشمند برجسنه آشنا و روحیه‌ی کنجکاوی، پشتکار و خلاقیت را در آن‌ها تقویت می‌کند.