کتاب نظامی گنجه ای و پنج گنج

«نظامی گنجه‌ای و پنج گنج؛ جستاری در زندگی و شعر نظامی گنجه‌ای با گزیده‌ای از منظومه‌های او» تالیف نصرالله امامی برای دانشجویان رشته‌ی زبان و ادبیات فارسی و به عنوان منبع قابل استفاده برای مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد و «تحقیق در ادبیات غنایی و تحقیق در متون غنایی» در مقطع دکتری تدوین شده است. علاوه بر جامعه‌ی دانشگاهی، سایر علاقه‌مندان به ادبیات کلاسیک فارسی نیز می‌توانند از آن بهره‌مند شوند.
به اعتقاد مولف؛ نظامی گنجه‌ای از شاعران نام‌آور و طراز اول شعر پارسی و آفریننده‌ی شاهکارهای تکرارناشدنی در ادبیات ایران است؛ ولی حق او چنان که باید و شاید، ادا نشده است. به گواهی دو کتاب‌شناسی معتبر که آثار و مقالاتی درباره‌ی نظامی را شامل می‌شوند، هنوز گوشه‌ها و ابعاد بسیاری از زندگی و شعر نظامی مورد پژوهش و واکاوی قرار نگرفته است و نکته‌های ناگفته و زوایای تاریکی درباره‌ی زندگی او باقی است. او می‌نویسد: «در جستاری نسبتا جامع‌، در این تلاش بوده‌ام تا قوس زندگی شاعر و مهم‌ترین زوایا و گوشه‌های حیات او را برکاویده و نقّادی کنم و ویژگی‌های شعر او را در ترازوی نقد و توصیف بگذارم، به گونه‌ای که شاید بتواند خواننده‌ی مشتاق و دوستدار زندگی و شعر نظامی گنجه‌ای را تا اندازه‌ای راضی کند.»
کتاب از دو بخش کلی تشکیل شده است. بخش نخست به زندگی، زمانه و شعر نظامی اختصاص دارد که شامل سیزده فصل است؛ این فصول شامل زندگی و زمانه‌ی نظامی، جایگاه نظامی در شعر پارسی، خلاقیت و آفرینش‌های شعری و هنری، دانش و حکمت نظامی، آرمان‌شهر در منظومه ذهن نظامی، نظامی و شاعران دیگر، میراث شعری نظامی، نظامی و ادبیات داستانی منظوم پارسی، مخزن الاسرار، خسرو وشیرین، لیلی و مجنون، هفت پیکر و اسکندرنامه است. بخش دوم شامل گزیده‌ای از پنج گنج به همراه توضیحات است. مولف درباره‌ی بخش دوم می‌گوید: «پنج گنج شاعر مورد گزینش قرار گرفته و در این کار تمامی تلاش مولف بر آن بوده تا شکل و شاکله‌ی داستان‌وارگی در مثنوی‌های داستانی حفظ شود، به گونه‌ای که خواننده با مطالعه‌ی آن‌ها پنداری تا حدّی توفیق خواندن متن کامل پنج گنج نظامی را حاصل کرده است.» او کوشیده است که واژه‌ها و عبارات دشوار متن را نیز معنا کند و توضیح دهد تا بهره‌مندی مشتاقان پنج‌گنج نظامی در هنگام مطالعه آن‌ها به سبب برخی از دشواری‌های متن، متوقف نشود و از لذت درک ادبی این پنج منظومه کاسته نشود.
«نظامی گنجه‌ای و پنج گنج» برای علاقه‌مندان به شعر و ادبیات فارسی، جذاب و خواندنی و در کنار آن، برای دانشجویان دوره‌های مختلف این رشته هم راهگشاست.