کتاب صد و سیزده مجلس از نقالی های مرشد ولی الله ترابی

مرشد ترابی سخن‌شناس و هنرمندی صاحب سبک است که چنان جوهره‌ی اثربخشی بعضی از داستان‌ها و آواهای مرتبط با آن راقوی درک کرده است که اگر لزوما یک اثر را صدها بار هم اجرا کند، هر بار عطر و رنگ تازه‌ای از آن می‌پراکند. مرشد ترابی لزوما حافظه‌پرداز نیست، بلکه خاطره‌پردازی سترگ است که وقتی نقالی را می‌آغازد، مخاطب خود را مسافر داستان می‌کند و تمرکز او را چنان برای گوش دادن تقویت می‌کند که مخاطب نگران است مبادا تنفس او مانع جست‌وجو و هم‌سفری مرشد شود. باآنکه طومارهای ذکر شده در این کتاب فقط صدوسیزده مجلس از طومارهای مرشد ترابی هستند، ظرفیت‌هایی دارند که نه فقط برای هنرآموزان نقالی مفیدند، بلکه امکانی هستندبرای جست‌وجوی محققان، علاقه‌مندان و حتی مخطبان دیگری که بخواهند از این آسان‌سازی و زیباسازی هنرمند توانا لذت ببرند و اوقات خود را با خواندن آن کیفیت بخشند. طومارنویسی به همین روشی است که در این کتاب مشاهده خواهید کرد. یعنی نقالان و هنرمندان روایتگری، چه مبدع و چه شاگردان مکاتب قبلی، طومارها را با همان سبک و سیاقی که هنرمند نقل می‌کرده می‌نوشته‌اند و پس از آن، آن‌قدر مشق می‌کرده‌اند تا برایشان ملکه شود.
در پیشگفتار کتاب تعاریف کاملا عمیق و دقیقی در خصوص نقل، نقال، مرشد و شمه‌ای از شیوه مرشد ترابی بیان شده که برای مخاطب حرفه‌ای و غیر حرفه‌ای خواندنی جذاب و تازه است.
داستان‌هایی که در کتاب به نقل مرحوم مرشد ترابی بازنویسی شده است عبارتند از: زادن زال، ازدواج زال و رودابه، به دنیا آمدن رستم، رستم و فیل سفید، رستم و کک کوهزاد، گشودن رستم دژ پور رخام را، تاختن افراسیاب به ایران و شکست نوذر، گرفتن رستم رخش را و آوردن کیقباد، نخستین نبرد رستم با افراسیاب، آوردن رستم، گل‌اندام خواهر کیقباد را از البرز کوه و ازدواج با او، مسموم شدن رستم با زهر، پیکار رستم با نوذر تاشکنی، کشتن رستم قلوش را، نبرد رستم و گردان ایران در نخچیرگاه افرسیاب، هفت‌خان رستم، به آسمان رفتن کاووس، رستم و سهراب، ازدواج گیو و بانوگشسپ، داستان سیاوش، کین‌خواهی خون سیاوش در توران، بیژن و منیژه، رستم و برزو، دل دادن برزو به مهر سیمین‌عذار و داستان‌های مرتبط با آن مانند حضور رستم کله‌دست (یک‌دست) و سوسن رامشگر، داستان فرود سیاوش.