کتاب خاطرات رسام ارژنگی

«خاطرات رسام ارژنگی (به انضمام اخبار و آثار او در مطبوعات)» به کوشش مهدی نورمحمدی شامل خاطرات و نوشته‌های مطبوعاتی سید عباس رسام ارژنگی است. او نقاش، مینیاتوریست، مجسمه‌ساز، کاریکاتوریست، طراح فرش، شاعر و نمایشنامه‌نویس و یکی از چهره‌های برجسته هنر و فرهنگ ایران است.
رسام ارژنگی در خانواده‌ای ریشه‌دار در هنر به دنیا آمده است. نسب او به میرک نقاش مشهور اوایل عصر صفوی و از او به میرحیدر، خوشنویس دوره تیموری می‌رسد. هنرهای گوناگونی همچون خوشنویسی، نقاشی، حجاری و طبع شعر در این خاندان از عصر صفوی تا دوران قاجار موروثی بوده است. او از همان دوره‌ی کودکی با نقاشی آشنا و در اوایل جوانی همچون پدر و برادر راهی هنرستان نقاشی تفلیس می‌شود و از آنجا به آکادمی مسکو می‌رود و به تکمیل دانسته‌های خود می‌پردازد. پس از ۸ سال هنرآموزی نزد استادان گوناگون در روسیه و بعد از پایان جنگ جهانی اول به تبریز برمی‌گردد و در سال ۱۲۹۸ با خانواده‌اش راهی تهران می‌شود و نگارستان ارژنگی را تأسیس می‌کند که به یکی از کانون‌های هنری فرهنگی تهران آن روزگار بدل می‌شود و نامش را در پایتخت بر سر زبان‌ها می‌اندازد. سید عباس رسام ارژنگی از آن دوران به بعد، با خلق آثار ارزنده نقش مهمی در ترویج نقاشی در میان عموم ایفا می‌کند که تا پیش از او هنری اشرافی و بیشتر در خدمت خواص بود. رسام ارژنگی هنرمندی میهن‌دوست بود و علاقه‌اش به ایران در تابلوهای نقاشی، نوشته‌ها و اشعارش آشکار است.
کتاب از چهار فصل تشکیل شده است. فصل اول شامل خاطرات و شرح وقایع زندگی رسام ارژنگی از دوران کودکی تا پیش از سال ۱۳۴۰ خورشیدی است. فصل دوم؛ روایت خاطرات او درباره‌ی عارف قزوینی، نیمایوشیج، میرزاده عشقی و فرخی یزدی است که در سال ۱۳۵۰ در گفت‌وگو با «اسماعیل جمشیدی» در مجلۀ سپید و سیاه به چاپ رسیده است. در فصل سوم چند مقاله، خاطره، دل‌نوشته و نامه‌ی منتشر نشده از رسام ارژنگی به نیمایوشیج به چاپ رسیده است.
در فصل چهارم تمام خبرهای مربوط با رسام ارژنگی از روزنامه‌ها و مجلات عصر قاجار و پهلوی گردآوری شده است. اخبار یاد شده، اطلاعات مهم و ارزشمندی را در اختیار می‌گذارد که برخی از آن‌ها منحصر به فرد و دارای نکات تازه‌یاب است. در پایان کتاب نیز اسناد، تصاویر، عکس‌ها و نقاشی‌هایی از این هنرمند آمده است. چاپ منتخبی از کاریکاتورها و نقاشی‌های رسام ارژنگی در روزنامه ناهید و امید برای نخستین بار و در این کتاب و همین بخش به چاپ رسیده است.
«خاطرات رسام ارژنگی» برای علاقه‌مندان به نقاشی و هنرهای وابسته کتابی سودمند است که بخشی از تاریخ هنر، به‌خصوص نقاشی را در ایران روایت می‌کند.