کتاب دروازه مردگان 2

«شب خندق» جلد دوم از سه‌گانه‌ی «دروازه‌ی مردگان» نوشته‌ی حمیدرضا شاه‌آبادی و برای مخاطبان نوجوان است. شاه‌آبادی درس‌خوانده‌ی رشته تاریخ است، بنابراین رمان‌هایش حال و هوایی تاریخی دارند. «قبرستان عمودی» نخستین جلد این مجموعه در سال ۱۳۹۷، جلد دوم با نام «شب خندق» در همان سال و آخرین جلد این مجموعه با عنوان «چاه تاریکی» در سال ۱۳۹۹ منتشر شده‌ است. این مجموعه جوایزی نیز کسب کرده‌ و در فضای ادبیات کودک و نوجوان ایران حال و هوایی تازه دارد.
شخصیت اول این سه‌گانه داستان پسر نوجوانی است که «رضاقلی» نام دارد و در هر سه جلد این مجموعه، شاهد ماجراهای زندگی او و مواجهه‌اش با پدیده‌های جهان مدرن در ایران هستیم. دو خط روایی درهم‌تنیده و دو راوی نوجوان و کنجکاوی در این داستان وجود دارد که داستان زندگی خود را برای مخاطب بازگو می‌کنند.
پدر مجید هنرمندی نقاش است و برای خلق یک اثر هنری دست‌نوشته‎هایی مربوط به عصر قاجار را خریداری می‌کند. مجید یادداشت‌ها را می‌خواند و از دنیای رضاقلی‌میرزا، کتابدار مدرسه دارالفنون سردرمی‌آورد که ادعا دارد در کودکی به دنیای مردگان سفر کرده است. به‌این‌ترتیب دو داستان مجید در عصر حاضر و داستان رضاقلی در صدوپنجاه سال پیش، موازی هم پیش می‌روند.
در «شب خندق» مجید، لیلا و پدرش به همراه یکی از مأمورین شهرداری، در خانه‌ای قدیمی و مخوف، که محل زندگی رضاقلی‌میرزا در زمان کودکی بوده در حال جست‌وجو هستند که ناگهان کلاهی نمدی که مجید در آن‌جا پیدا کرده از دستش توی حوض می‌افتد. اما هرچه در حوض نگاه می‌کنند، اثری از کلاه نمی‌بینند. مأمور شهرداری به آن‌ها می‌گوید این اتفاق تاکنون چندین بار افتاده و در این خانه همیشه اتفاقات عجیب و غریبی رخ می‌داده است‌. مأمور شهرداری از آن‌ها در مورد مرد هندی عمامه‌به‌سری که موقع ورود به خانه همراه‌شان بوده می‌پرسد. اما آن‌ها اصلا چنین کسی را ندیده‌اند و برای این‌که از این راز سر در بیاورند، دوباره به دست‌نوشته‌های رضاقلی رجوع می‌کنند. رضاقلی از عمارت و قالیباف‌خانه گریخته است. میرزاحسن‌خان از پدر رضاقلی قول می‌گیرد که او را برای ثبت‌نام در مدرسه به نزد او بفرستند. اما زمانی که رضاقلی به تهران برمی‌گردد، متوجه می‌شود در تهران وبا آمده است و اجازه نمی‌دهند کسی وارد تهران شود. رضاقلی برای ورود به شهر، با شخصی به نام نادر آشنا می‌شود. آن‌ها از نزدیک شرایط سخت زندگی مردم فرودست تهران در خندق‌های اطراف و قحطی را مشاهده می‌کنند. در این مسیر، کمک‌ها و خطراتی از سمت جهان مردگان به سوی آن‌ها فرستاده می‌شود.
دراین سه‌گانه با مکانی وهم‌آور؛ یعنی خانه نویان‌خان مواجهیم که گویا انسان‌هایی در دیوارهای آن زنده‌به‌گور شده و اجساد دشمنان در ته حوض انداخته شده‌اند. زیرزمین این خانه پر از استخوان اجساد است و حوض آب تاریک و کدری در این خانه وجود دارد و انگار چیزهایی در آن شناورند.
نویسنده در «شب خندق» همانند جلد اول این سه‌گانه با بهره‌گیری از ظرفیت‌های جادو و فانتزی در داستان‌های کهن و افسانه‌ها و باورهای عامیانه، داستانی جذاب خلق کرده که نوجوانان با آن همراه می‌شوند.