کتاب چهل بانوی حواری
انتشارات:
جمال
معرفی کتاب چهل بانوی حواری
«چهل بانوی حواری» مجموعه‌ای به قلم محمود سوری است که با بهره‌گیری از ظرفیت ایجاز در قالب داستانک، کوششی برای بازخوانی زیست، کنشگری و منزلت اجتماعی چهل تن از بانوان صحابی پیامبر اسلام به شمار می‌آید. تاریخ‌نگاری صدر اسلام و ادبیات داستانی مذهبی در دهه‌های گذشته، با وجود کثرت عناوین، اغلب در دایره‌ای محدود از چهره‌های نامدار مردانه محصور مانده و صدای بیش از هزار و پانصد بانوی همراه پیامبر در هزارتوی گزارش‌های کهن و صفحات پایانی کتب تراجم به محاق فراموشی رفته است. سوری با درک این خلأ پژوهشی، طرحی نو درانداخته و با استخراج برش‌هایی مستند از لابه‌لای متون کهن، تصویری از تحول بنیادین جایگاه زن در بستر تمدنی جزیره‌یالعرب پیش روی مخاطب می‌نهد. ساختار کتاب با روایتی از همراهی حضرت خدیجه در آغاز طلوع رسالت گشوده می‌شود و با جلوه‌ای از حیات حضرت فاطمه به فرجام می‌رسد؛ مسیری اندیشیده که در میانه آن، سرگذشت سی‌وهشت بانوی دیگر از جمله سمیه، نخستین شهید اسلام، بازآفرینی شده است.
این اثر دو روی یک سکه تمدنی را مجسم می‌سازد: از یک‌سو تیرگی تعصبات قبیلگی، تفاخر به شمشیر و زنده به گور کردن دختران در جامعه‌ای که انسانیت در آن مسلخ می‌شد، و از سوی دیگر سپیده‌دم آیینی که با نزول آیاتی چون سوره کوثر و ستایش خیر کثیر، زن را از جایگاه حاشیه‌ای به رتبه انسانی مستقل و تأثیرگذار برکشید. در این داستانک‌ها، زنان صرفا نظاره‌گرانی منفعل نیستند؛ آنان با حضور در هجرت‌های طاقت‌فرسا، تاب‌آوری در برابر سخت‌ترین شکنجه‌ها، ایستادگی در برابر پیوندهای زناشویی اجباری، و مشارکت در پیمان بیعت به مثابه حق رأی و تصمیم‌گیری سیاسی، کنشگرانی آگاه تصویر می‌شوند که بار مسئولیت اجتماعی را بر دوش می‌کشند. از سوی دیگر، کتاب پیوند عمیق و عاطفی پیامبر با این بانوان را ترسیم می‌کند؛ شخصیتی که پناهگاه امن دردهای آنان است، بی‌واسطه به مطالباتشان گوش می‌سپارد و حتی برای عیادت از زنی سالخورده و گمنام پیشقدم می‌شود تا نشان دهد در هندسه جامعه نوین، کرامت انسان‌ها فارغ از جنسیت و طبقه ارج نهاده می‌شود.
این اثر با وجود اختصار ناشی از قالب داستانک که مجال بسط روان‌شناختی و شخصیت‌پردازی‌های پردامنه را محدود می‌سازد، روزنه‌ای برای زدودن انگاره‌های مخدوش از تاریخ اجتماعی اسلام می‌گشاید و به مثابه تجربه‌ای نو، راه را برای خلق رمان‌های بلند تاریخی پیرامون زنان هموار می‌کند. سوری موفق شده است از زاویه دیدی متفاوت، نقش بانوان را در گذار تاریخی از بدویت به مدنیت آشکار سازد. در نهایت کتاب «چهل بانوی حواری» روایتی از زیست زنانی است که در پرتو تعالیم نبوی، ایمان را به پیشران آگاهی، استقلال و بازیابی کرامت انسانی بدل ساختند و گواهی دادند که تکوین و بالندگی تمدن نوپای اسلامی بدون ایستادگی، درایت و کنشگری فعالانه آنان هرگز محقق نمی‌شد.
این اثر دو روی یک سکه تمدنی را مجسم می‌سازد: از یک‌سو تیرگی تعصبات قبیلگی، تفاخر به شمشیر و زنده به گور کردن دختران در جامعه‌ای که انسانیت در آن مسلخ می‌شد، و از سوی دیگر سپیده‌دم آیینی که با نزول آیاتی چون سوره کوثر و ستایش خیر کثیر، زن را از جایگاه حاشیه‌ای به رتبه انسانی مستقل و تأثیرگذار برکشید. در این داستانک‌ها، زنان صرفا نظاره‌گرانی منفعل نیستند؛ آنان با حضور در هجرت‌های طاقت‌فرسا، تاب‌آوری در برابر سخت‌ترین شکنجه‌ها، ایستادگی در برابر پیوندهای زناشویی اجباری، و مشارکت در پیمان بیعت به مثابه حق رأی و تصمیم‌گیری سیاسی، کنشگرانی آگاه تصویر می‌شوند که بار مسئولیت اجتماعی را بر دوش می‌کشند. از سوی دیگر، کتاب پیوند عمیق و عاطفی پیامبر با این بانوان را ترسیم می‌کند؛ شخصیتی که پناهگاه امن دردهای آنان است، بی‌واسطه به مطالباتشان گوش می‌سپارد و حتی برای عیادت از زنی سالخورده و گمنام پیشقدم می‌شود تا نشان دهد در هندسه جامعه نوین، کرامت انسان‌ها فارغ از جنسیت و طبقه ارج نهاده می‌شود.
این اثر با وجود اختصار ناشی از قالب داستانک که مجال بسط روان‌شناختی و شخصیت‌پردازی‌های پردامنه را محدود می‌سازد، روزنه‌ای برای زدودن انگاره‌های مخدوش از تاریخ اجتماعی اسلام می‌گشاید و به مثابه تجربه‌ای نو، راه را برای خلق رمان‌های بلند تاریخی پیرامون زنان هموار می‌کند. سوری موفق شده است از زاویه دیدی متفاوت، نقش بانوان را در گذار تاریخی از بدویت به مدنیت آشکار سازد. در نهایت کتاب «چهل بانوی حواری» روایتی از زیست زنانی است که در پرتو تعالیم نبوی، ایمان را به پیشران آگاهی، استقلال و بازیابی کرامت انسانی بدل ساختند و گواهی دادند که تکوین و بالندگی تمدن نوپای اسلامی بدون ایستادگی، درایت و کنشگری فعالانه آنان هرگز محقق نمی‌شد.
دسته بندی های کتاب چهل بانوی حواری
کتاب های مرتبط با چهل بانوی حواری
اولین نفری باشید که نظر خود را درباره "کتاب چهل بانوی حواری" ثبت می‌کند