کتاب هفت پیکر

«هفت پیکر» اثر نظامی گنجوی یا بهرام‌نامه یا هفت‌گنبد، یکی از منظومه‌های معروف نظامی گنجوی شاعر قرن ۶ و ۷ هجری قمری و در زمره‌ی مشهورترین منظومه‌های «نظامی» قلمداد می‌شود. این نسخه با ویرایش وحید دستگردی است.
هفت پیکر را از جهت ساختار کلی و روال داستانی می‌توان به دو بخش متمایز تقسیم کرد. بخش اول و آخر کتاب درباره‌ی رویدادهای مربوط به بهرام پنجم ساسانی از بدو تولد تا مرگ رازگونه او، برپایه روایتی تاریخ‌گونه است. اما بخش میانی شامل هفت حکایت یا اپیزود از زبان هفت همسر او است؛ حکایت‌های عبرت‌انگیزی که دختران پادشاهان هفت اقلیم برای بهرام نقل می‌کنند. این منظومه آمیزه‌ای از سبک حماسی و غنایی است، بدین معنی که بخش هفت گنبد تماما دارای روح غنایی و تخیلی رمانتیک است، ولی بخش تاریخی‌گونه آمیزه‌ای از جنبه‌ی حماسی و عناصر غنایی است؛ هرچند شاعر کوشیده تا چهره‌ای حماسی برای بهرام ترسیم کند.
دکتر معین روایت‌های هفت پیکر را دو قسم می‌داند؛ اول داستان‌های بی ارتباط با بهرام گور و بر ساخته‌ی نظامی و یا مقتبس از داستان‌های عامیانه مثل افسانه‌سرایی دختران هفت کشور؛ دوم داستان‌های مربوط به بهرام گور که بخشی تاریخی و بخشی افسانه‌ای است. نظامی در ابتدای کتاب به فردوسی و نظم او از داستان بهرام در شاهنامه اشاره دارد و پس از آن از کتاب‌های تاریخی که از آن‌ها سود برده‌، یاد می‌کند.
«گنبد سیاه»؛ داستان شهری است که مردمانش همه سیاه‌پوش هستند. بنابر روایت نظامی، بهرام در روز شنبه در حالی که لباس سیاه بر تن کرده‌است، وارد گنبد سیاه می‌شود و خیمه در سواد عباسی می‌زند و شب هنگام از شاه بانوی فورک نام، مقیم گنبد، درخواست افسانه می‌کند. قصه‌ی گنبد اول قصه‌ی شهر مدهوشان است که همگی لباس سیاه بر تن دارند و شنونده‌ی قصه وسوسه می‌شود تا راز این سیاه‌پوشی را دریابد و از این روی راهی شهر مدهوشان می‌شود.
«گنبد زرد»؛ داستان شاهی است که به زنان اعتماد ندارد و کنیزک زردرو است. قصه‌ی دوم که شهبانوی رومی مقیم گنبد زرد برای بهرام تعریف می‌کند، ماجرای پادشاهی در عراق است که در طالع خود دیده‌است که زنان با او دشمنی می‌کنند و به همین علت زن نمی‌گیرد و گاه کنیزکی می‌خرد و مدتی را با او می‌گذراند. سرانجام شاه کنیزی بسیار زیبا می‌خرد که دل از او می‌برد اما کنیزک تقاضای خلوت شاه را رد می‌کند. «گنبد سبز» (داستان بشر پرهیزگار و ملیخای بدطینت)، «گنبد سرخ» (داستان بانوی حصاری)، «گنبد پیروزه‌ای» (داستان ماهان و دیوان)، «گنبد صندلی» (داستان خیر و شر) و «گنبد سپید»؛ داستان دختر و پسری است که قصد وصل دارند اما میسر نمی‌شود.
«هفت پیکر» برای علاقمندان به شعر و ادب فارسی کتابی خواندنی و همچنان جذاب است.