کتاب خشایار شاه

«خشایار شاه» نوشته‌ی دنیس آبرامز از مجموعه «رهبران دنیای باستان» است که به زندگی و جنگ‌های این پادشاه هخامنشی می‌پردازد.
خشایار شاه پسر داریوش و آتوسا، پنجمین شاه هخامنشی بود که از سال ۴۶۵ تا ۴۸۵ قبل از میلاد در ایران حکومت می‌کرد. داریوش بزرگ فرزندان دیگری نیز داشت؛ اما به‌دلیل این‌که خشایار شاه، نژاد شاهی را هم از پدر و هم از مادر به ارث برده و بزرگترین پسر آتوسا بود، جانشین داریوش بزرگ شد. خشایار شاه وقتی به حکومت رسید ۳۴ سال سن داشت. او احتمالا در سال ۵۱۹ ق.م به دنیا آمد. خشایار شاه در آغاز سلطنت خود، شورشی را که در مصر علیه او پا گرفته بود، سرکوب کرد و دو شورش را نیز در بابل فرو نشاند. او پس از تحکیم پایه‌های اقتدار خود در مصر و بابل‌، رو به سوی یونان نهاد. ناوگان او پس از آن‌که در سال ۴۸۰ ق.م در نبرد ترموپیل پیروز شد، در نبرد سالامیس شکست خوردند. بعد از آن‌که آتن به تصرف نیروهای ایرانی درآمد، اثری از مقاوت در آتن دیده نمی‌شد و نیروهای دریایی ایران بر دریاها چیره شده بودند؛ اما «تمیستوکل» نیروی دریایی ایران را در گذرگاه سالامین به دام انداخت و یک جنگ دیگر بر سپاهیان ایران تحمیل کرد. سالامین گذرگاهی تنگ و ناآشنا بود، از طرفی یونانیان به حیله متوسل شدند و یکی از آن‌ها به‌عنوان جاسوس به سپاه ایران خبر برد که سپاه یونان در حال گریز هستند و اگر نیروهای ایران حمله کنند سپاهیان یونان را از پا درمی‌آورند. خشایار شاه توطئه را تشخیص نداد و نیروهای ایران را راهی سالامین کرد. ایرانیان گیر افتادند توان مقاومت را از دست دادند و خشایارشا ناچار شد به ایران بازگردد. او تا سال ۴۶۵ ق.م سلطنت کرد، تا این‌که به دست آرتابانوس‌، فرمانده گارد سلطنتی‌، کشته شد. او بر کشوری حکومت می‌کرد که بزرگ‌ترین شاهنشاهی جهان آن روز، از لحاظ جمعیت، محسوب می‌شد.
کتاب «خشایار شاه» در ۱۰ فصل تدوین شده است. «خشایارشا و تاریخ باستان»، «شاهنشاهی هخامنشی»،« یونانیان»، «خشایار شاه جوان»، «تصمیم‌گیری‌ها»، «خشایار شاه آماده نبرد»،« نبرد ترموپیل»،« پیشروی خشایار شاه»، «عقب‌نشینی خشایار شاه» و«زوال و مرگ» عناوین این فصل‌ها هستند.
در فصول تاریخی کتاب به نقش خشایار شاه در حکومت هخامنشیان و تعاملش با یونانیان پرداخته شده است. فصل‌ها ۶ تا ۹ به نبرد مهم ترموپیل اختصاص دارد و نقش خشایار شاه را در آماده‌سازی برای نبرد، آغاز نبرد، پیش‌روی اولیه و نهایتا عقب‌نشینی نشان می‌دهد. فصل پایانی درباره‌ی فرآیند زوال و مرگ خشایار شاه است و به این موضوع می‌پردازد که چگونه اشتباهات او یا نیروهای اجتماعی و نظامی باعث افول قدرتش شدند.
«خشایار شاه» کتابی خواندنی برای علاقمندان به تاریخ و دنیای باستان به‌خصوص دوران هخامنشی است.