کتاب گزارشی کوتاه از سینمای ایران و ظهور موج نو تا سال 57

«گزارشی کوتاه از سینمای ایران و ظهور موج نو تا سال ۵۷» نوشته‌ی علیرضا فشاهی اثری پژوهشی و تحلیلی است که با نگاهی تاریخی و دقیق، مسیر تحول سینمای ایران را از نخستین فیلم‌های ناطق تا اوج جنبش موسوم به «موج نو» بررسی می‌کند.
کتاب در چهار بخش تنطیم شده است. در بخش اول تاریخچه‌ای کوتاه از ورود سینما به ایران و سیر تحول آن تا سال 57 آمده است که حکم مقدمه‌ی کتاب را دارد. در بخش دوم به چگونگی تحول سینمای ایران از زمان ورود آن و پیدایش موج نو در سینما پرداخته شده است. سینمای پول‌ساز یا سینمای حرفه‌ای پیشرو از مطالب مورد بحث در این بخش است. نویسنده در این بخش از سال 56 به عنوان سال بحران در سینمای ایران نام می‌برد. «آثار موج نو سینمای ایران تا سال 57» و «آثار و زندگی‌نامه هجده کارگردان موثر در پدید آمدن موج نو سینمای ایران» عناوین بخش‌های سوم و چهارم کتاب هستند.
نویسنده در این کتاب، صرفا روایتگر تاریخ سینمای ایران نیست، بلکه ناظری است بر دگرگونی هنر سینما؛ از سینمای سرگرم‌کننده‌ی تجاری تا سینمایی متفکر و اجتماعی که در دهه‌ی ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ به بلوغ رسید. نویسنده به معرفی فیلم‌ها، کارگردانان و جریان‌های تأثیرگذار این دوران می‌پردازد؛ از فیلم‌فارسی و سینمای عامه‌پسند تا آثار پیشگامانی چون ابراهیم گلستان، فریدون رهنما، داریوش مهرجویی، مسعود کیمیایی، ناصر تقوایی، سهراب شهیدثالث و بهرام بیضایی. او در کنار مرور آثار شاخص، به زمینه‌های اجتماعی، سیاسی و فرهنگی آن دوران نیز می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه تغییرات جامعه‌ی ایران، زبان و نگاه سینماگران را دگرگون کرد. نویسنده «موج نو» را نه به‌عنوان سبکی واحد، بلکه به‌مثابه‌ی جنبشی از آگاهی، تجربه‌گری و اعتراض معرفی می‌کند.
نویسنده‌ی کتاب معتقد است که ظهور و پیدایش موج نو سینمای ایران آغازی بود بر پایان تبهکاری هنری‌، اما متاسفأنه و بعد از ۴۶ سال دوباره شاهد بازگشت فیلم‌فارسی‌های جدید با عناوین مختلف و استفاده از نام حیوانات در عنوان فیلم‌ها، سفرهای بی‌دلیل و مسخره‌، رقص و آواز‌های آقایان و... به‌ بهانه‌ی شاد‌ کردن مردم، هستیم. تولیدکنندگان فیلم‌فارسی‌ها که فقط به دنبال درآمد بیش‌تر و سودجویی خود از سوی مخاطبان بودند‌، به ارتقا، سطح معلومات و آگاهی و دانش عمومی وقعی نمی‌گذاشتند و با کپی‌برداری از یکدیگر و گاهی فیلم‌های خارجی به راه خود ادامه می‌دادند‌. به همین دلیل سینماگران متفکر و اندیشمند دوربین‌ها را از کافه‌ها و نمایش رقص و آواز‌های بی‌دلیل و گهگاه آزاردهنده به زندگی واقعی مردم و به خانه و محل کار و اجتماع واقعی و حقیقی مردم بردند. نویسنده با نگاهی تحلیلی، پیوند میان فیلم و جامعه را برجسته می‌کند و نقش هنرمندان را در بازتاب و نقد زمانه‌شان می‌کاود.
«گزارشی کوتاه از سینمای ایران و ظهور موج نو تا سال ۵۷» منبعی مفید و راهگشا برای دانشجویان، منتقدان و علاقه‌مندان به سینمای ایران است.