کتاب از تاریخ ادبی تا ادبیات تاریخی

درپژوهش‌های مبتنی بر انواع‌ ادبی‌، به طبقه‌بندی آثار برحسب ساختار و محتوای آن‌ها پرداخته، خصوصیات مشترک و وجوه تمایز یک نوع ادبی را با انواع ادبی دیگر نـشان مـی‌دهند. متون ادب فارسی را نیز از نظر محتوا و ساختاری که دارند به انواع گوناگونی تقسیم کرده‌اند. اما در این طبقه بندی، متونی همچون تاریخ بلعمی، تاریخ بیهقی، راحه الصدور، تاریخ جهانگشای جوینی، نفثه المصدور، تاریخ وصاف و آثاری از این دست، در شبکه ارتباطی یک نوع ادبی بررسی نشده‌اند؛ تا هم ویژگی¬های کلی و مشترک آنها مشخص گردد و هم دسته¬بندی دقیقی از شاخه‌ها و زیرشاخه‌های گوناگون آن، به عنوان «نوع ادبی مستقل» ارائه شود. در صورتی که به نظر می‌رسد می‌توان آنها را یک نوع ادبی خاص به حساب آورد و نام آن را «ادبیات تاریخی» گذاشت. در این کتاب، با ارائه تاریخچه‌ای از شکل‌گیری اولین آثار تاریخی باقیمانده از ایران باستان مسلم شد که این نوع متون، پیشینه‌ای کهن در ایران قبل از اسلام دارد. پس از آن به توصیف دقیق ویژگی‌های ساختاری چهار اثر از مهم‌ترین آثار تاریخی پرداختیم؛ تاریخ بلعمی، تاریخ بیهقی، تاریخ جهانگشای جوینی و تاریخ وصاف، بر مبنای روش ارائه شده تحلیل نوعی، بررسی شده و ویژگی‌های مشترک آنها مشخص گردیده است. در این میان فرآیند تحول شکلی و محتوایی آثار این نوع ادبی را بررسی کرده و انواع فرعی آن را مشخص کردیم. در آخر با بیان مناسبات آثار ادبی درون این نوع ادبی با دیگر انواع ادبی، حد و مرز این نوع ادبی مشخص گردید.