کتاب سفال‌های دوره باکون تل اسکو داراب

هزاره پنجم پیش از میلاد دوره‌ای از افزایش تماس میان نواحی کوهستانی و نواحی پست است؛ در این دوره شاهد رشد چشمگیر جمعیت و پراکنش یکنواخت سفال نخودی منقوش هستیم. این سبک سفال گسترده‌ترین پراکنش جغرافیایی را داشته و در دشت شوشان، دهلران، فارس، زاگرس مرکزی و فلات مرکزی دیده می‌شود. هرچند تاکنون پژوهش‌های متعددی درباره این دوره انجام شده است، اما روشن است که در مورد باستان‌شناسی هزاره پنجم پیش از میلاد در جنوب و جنوب‌غرب ایران، اتفاق نظر عمومی وجود ندارد. بنابراین هزاره پنجم پیش از میلاد دوره‌ای است که شناخت دقیق آن نیازمند پژوهش‌های باستان‌شناختی متمرکز است تا پرسش‌های مرتبط با تاریخ‌گذاری فرهنگ‌های این دوره، بافت و ساختار سکونتگاه‌ها، و شیوه‌های زیست و تأمین معاش جوامع انسانی را پاسخ دهد. همچنین، شناخت میزان گسترش سبک‌های تزئینی و تکنیکی،کنش‌ها و رفتارهای بین گروه‌های انسانی در استفاده از مواد فرهنگی مشابه و نقش گروه‌های یکجانشین کشاورز و کوچ رو در فرایند این تحولات در هزارة پنجم پیش از میلاد مهم است (Weeks, et al, 2010). این دوره زمانی در فارس تحت عنوان دوره باکون معرفی شده و عدة زیادی از باستان‌شناسان، مرحلة باکون را دوره‌ای مهم با تغییرات اجتماعی و اقتصادی می‌دانند.  تپه مش کریم در سمیرم (سرداری و دیگران، 1396) و تپه پوستچی (سرداری و عرب، 1398) در شیراز مورد کاوش قرار گرفته است. با این ‌حال دشت¬های مختلفی مثل داراب در جنوب شرق فارس همچنان ناشناخته مانده است. نکته قابل توجه اینکه آیا سفال¬های نخودی منقوشی که تحت عنوان دوره باکون در نظر گرفته می¬شوند در تمام دشت و دره-های فارس دارای همگونی و تشابه بوده و یا تفاوت¬های منطقه¬ای نیز در آن دیده می¬شود. بررسی¬های باستان¬شناسی صورت گرفته داراب در سال 1397 نشان داد که این منطقه در دوره نوسنگی و همچنین هزاره چهارم پیش از میلاد دارای فرهنگ سفالی متفاوت با مناطق شمالی‌تر فارس دارد، اما هر چند در طول هزاره پنجم ق.م. در این منطقه نیز سفال¬های نخودی منقوش رایج بوده، تاکنون به‌طور دقیق بررسی نشده که سفال¬های این دوره کاملا مشابه فرهنگ باکون است یا تفاوت‌های منطقه¬ای به مانند دوره‌های قبل و بعد خود نیز در بین آنها دیده می¬شود. هر چند سرداری نیز معتقد است تا پراکنش سفال نخودی بر این امر دلالت ندارد که یک موجودیت فرهنگی و اجتماعی کاملا همگونی در سراسر این محدودۀ زمانی و مکانی رخ داده باشد.