کتاب شخصیت فرا روانی

پژوهش‌های آزمایشگاهی، کنترل‌های سخت‌گیرانه‌ی آماری و پرسش‌های بنیادی روان‌شناسی تجربی، شالوده‌ی اصلی ساختاری را می‌سازند که گرترود رافل اشمایدلر در کتاب «شخصیت فرا روانی» بنا نهاده است. اشمایدلر که خود از استادان برجسته‌ی روان‌شناسی در دانشگاه نیویورک و از پیشگامان مطالعه‌ی روش‌مند ادراک فراحسی بود، در این اثر آکادمیک و متکی بر داده، ذهن خواننده را به سمتی متفاوت از تصورات عامیانه سوق می‌دهد.
او برخلاف متون داستانی یا کتاب‌های عامه‌پسند حوزه شبه‌علم، خطوط تمایزی میان افسانه‌پردازی و واقعیت‌های تجربی رسم می‌کند تا روشن سازد آیا فرآیندهای فراروانی مانند تله‌پاتی، پیش‌آگاهی یا سایکوکینسیس با مولفه‌های شخصیتی انسان در ارتباط هستند یا خیر. کتاب به جای ادعاهای غیرعلمی یا پاسخ‌های قطعی و شتاب‌زده، فضایی تحلیلی، بی‌طرف و جست‌وجوگرانه دارد که بر پایه آزمایش‌های کنترل‌شده شکل گرفته است.
پرداخت اثر بیش از آنکه بر توصیف خود پدیده‌های عجیب متمرکز باشد، بر انسان تجربه‌کننده و رفتارهای شناختی او تکیه دارد. اشمایدلر با بررسی نتایج آزمون‌های گوناگون روان‌شناسی، الگوهایی را تحلیل می‌کند که ناشی از ویژگی‌هایی چون برون‌گرایی، سطح اضطراب، خلاقیت، گشودگی ذهنی و حتی مکانیزم‌های دفاعی ناخودآگاه هستند. در بخشی از این مسیر، تفکیک معروف او میان افراد باورمند به پدیده‌های فراروانی مطرح می‌شود؛ متغیری که نشان می‌دهد چگونه نگرش و باور فرد می‌تواند بر نهایی‌ترین عملکرد او در آزمون‌های ادراکی تأثیر بگذارد. نویسنده تشریح می‌کند کسانی که نشانه‌هایی از این دست توانایی‌ها دارند، نه الزما افراد خارق‌العاده، زاهد یا دارای هوش استثنایی هستند و نه ویژگی ظاهری مشترکی دارند، بلکه سبک ادراک و ساختار روانی آن‌ها در پردازش اطلاعات، تفاوت‌هایی با دیگران ایجاد می‌کند.
واکاوی شواهد آماری، بررسی حالات متغیر آگاهی نظیر هیپنوتیزم یا مراقبه و تحلیل دقیق خطاهای آزمایشگاهی از دیگر بخش‌های مهم این متن علمی است. مولف با تسلط بر ابزارهای سنجش روان‌شناختی، از آزمون‌های استاندارد بهره می‌گیرد تا تفاوت‌های فردی را در برخورد با داده‌های نامتعارف ارزیابی کند.
دغدغه‌ی پررنگ اثر، وارد کردن این حوزه به چارچوب پژوهش‌های تجربی و ایجاد پایگاهی قابل سنجش برای پدیده‌های روانی است، بدون آنکه دچار سوگیری‌های عقیدتی یا جنجال‌های تبلیغاتی شود. نویسنده با شفافیت به محدودیت‌های علمی زمان خود اذعان دارد و به جای ارائه فرمول‌های قطعی، لزوم فهم عمیق‌تر از پیچیدگی‌های ذهن انسان و نحوه واکنش ناخودآگاه به محرک‌های بیرونی را برجسته می‌کند.
اشمایدلر با دوری از کلیدواژه‌های رازآلود، اثری خلق کرده که فرآیندهای روانی انسان را زیر ذره‌بین سنجش می‌برد و نشان می‌دهد که چگونه ساختار شخصیت می‌تواند نحوه مواجهه فرد با جهان اطراف را شکل دهد. این کتاب فراتر از موضوع خاص خود، متنی درباره‌ی شیوه‌ی تفکر علمی، نحوه طراحی آزمایش در حوزه‌های پیچیده و تلاش انسان برای درک ابعاد ناشناخته‌ی ذهن است؛ اثری که خواندن آن دیدی عمیق‌تر نسبت به رابطه میان ادراک، شخصیت و روش پژوهش تجربی به خواننده می‌بخشد.