کتاب همیشه عصیانگر

«همیشه عصیانگر» نوشته‌ی هانری تروایا، ابعاد مختلف زندگی شخصی، هنری و اجتماعی مارینا تسوتائوا شاعر قرن 19 و 20 روسیه را بررسی می‌کند. نویسنده روایتی از تاریخ روسیه و سیر تحول و دگرگونی‌های اجتماعی و سیاسی این سرزمین نیز به دست می‌دهد.
مارینا در خانواده‌ای فرهنگی و هنردوست به دنیا آمد، پدرش استاد دانشگاه و بنیان‌گذار موزه‌ی هنرهای زیبای مسکو بود و مادرش نوازنده‌ی پیانو. مارینا از همان کودکی میان عشق به موسیقی و شور سرکشانه‌اش به واژه‌ها و شعر، در کشمکش بود. مادرش تلاش می‌کرد او را به راه موسیقی بکشاند، اما مارینا به‌تدریج دریافت که شعر، پناهگاه و زبان اصلی اوست.
با مرگ مادر، مارینای نوجوان با خلأ عاطفی و فشارهای خانوادگی روبه‌رو می‌شود. او ترجیح می‌دهد تمام وقت و زندگی خود را صرف کتاب و مدرسه کند و بیشتر اوقات در مدرسه‌ی شبانه‌روزی می‌ماند و به‌تدریج روحیه‌ی عصیانگر و استقلال‌طلبش شکل می‌گیرد. مارینا ابتدا به آلمان و سپس به پاریس سفر می‌کند. معاشرت با دوستان و هنرمندان آگاه، فضای فرهنگی پس از دوران ناپلئون و عظمت شخصیت او، تأثیری عمیق بر او می‌گذارد. از آن پس، مارینا شروع به شعر گفتن می‌کند و زندگی هنری‌اش آغاز می‌شود. علاقه‌ی شدید به ادبیات، آشنایی با آثار نویسندگان بزرگ روس و اروپایی و تجربه‌ی نخستین عشق‌ها، او را به‌سوی شعر می‌کشاند.
مارینا به روسیه بازمی‌گردد؛ جایی که قصد دارد اشعارش را چاپ کند و نخستین دفتر شعر او با نام «آلبوم شبانه» منتشر می‌شود. مضامین این کتاب رنج عشق، اندوه و زندگی تلخ او بود. او یکی از اشعار مهم و ماندگار خود را به دوست شاعرش که در سن 24 سالگی بر اثر سل درگذشته بود، تقدیم می‌کند.
دومین دفتر شعر مارینا تسوتائوا که هانری تروایا در این کتاب به آن می‌پردازد؛ «فانوس جادویی» نام دارد. این اثر با نقدهای سخت‌گیرانه‌ای مواجه می‌شود، اما مارینا مصمم‌تر از قبل به سرودن اشعار تازه ادامه می‌دهد. او در سال 1917، پیش از پیروزی حزب بلشویک، با توجه به آشفتگی کشور برای حفظ امنیت خود و فرزندانش به کریمه می‌گریزد. خاطرات او از سختی این سفر، کولاک و دشواری راه، از موضوعاتی است که در کتاب «همیشه عصیانگر» به آن‌ها پرداخته شده است. نویسنده در خلال روایت زندگی مارینا تسوتایوا، کوشیده است عقاید سیاسی و مواضع خود درباره‌ی بلشویک‌ها را بیان کند و دیدگاهش راجع به مرام اشتراکی، کالخورها و مسائلی از این دست را بیان کند.
«همیشه عصیانگر» برای علاقمندان به بیوگرافی‌های ادبی، تاریخ فرهنگی روسیه و زندگی شاعران بزرگ انتخابی مناسب است، این کتاب فراتر از یک روایت صرف زندگینامه‌ای، بازتابی شاعرانه از روح یک هنرمند و زمانه‌اش است.